๑๔ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
พสกนิกรชาวไทยและชาวต่างประเทศได้มาร่วมรวมกันประพฤติปฏิบัติธรรมเพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ด้วยความโทมนัสและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ได้ทรงมีต่อพสกนิกรชาวไทยและชาวโลกตลอดระยะเวลาที่ยาวนาน พระองค์เป็นผู้ทรงเปี่ยมด้วยพระเมตตาและพระปรีชาสามารถ ทรงอุทิศพระวรกาย พระสติปัญญา และพระราชหฤทัยในการบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานัปการ เพื่อธำรงไว้ซึ่งความผาสุกและความมั่นคงแห่งชาติไทย เราประชาชนชาวไทยต้องร่วมใจสมัครสมานสามัคคีทำความดีที่ประกอบด้วยปัญญา เพื่ออุทิศบุญกุศลน้อมเกล้าถวาย เพื่อเสด็จสู่สวรรคาลัย เข้าสู่สวรรค์มรรคผลพระนิพพาน
ขณะนี้เวลานี้เป็นเวลาฟังธรรม ให้ทุกท่านทุกคนพากันตั้งใจฟัง ทุก ๆ คนพากันปิดโทรศัพท์มือถือไว้ก่อน เพื่อไม่ให้รบกวนในการบรรยายธรรมไม่รบกวนในการฟังธรรม ในศาลาแห่งนี้ไม่อนุญาตให้ถ่ายรูปเพื่อจะไม่ได้รบกวนคนอื่น อนุญาตให้บันทึกเสียงธรรมะไว้ในโทรศัพท์ได้ ไม่ให้อนุญาตให้พูดคุยกันอยู่ในศาลาเวลาแสดงธรรม ไม่ให้เดินไปเดินมาเวลาบรรยายธรรม เมื่อมีความจำเป็นจะไปห้องสุขาก็ไปได้ ให้รักษาความสงบ ผู้ที่จะรับโทรศัพท์คุยโทรศัพท์ต้องให้ห่างจากศาลาไม่น้อยกว่า ๔๐ เมตร
ผู้ที่นำเด็กมา เด็กที่ควบคุมตัวเองยังไม่ได้ให้ผู้ปกครองนำเด็กออกไปจากศาลาต้องการฟังธรรมะ ลำโพงขยายเสียงก็มีอยู่นอกศาลาอยู่แล้ว เพื่อไม่ให้รบกวนการบรรยายธรรมและการฟังธรรม
ให้พากันนั่งให้สบาย นั่งให้ตัวตรง ๆ อย่าไปนั่งตัวโค้งตัวงอ เพื่อเราจะได้มีสติมีสัมปชัญญะ ใจไม่สงบไม่เป็นไรให้ตัวของเราตรง ๆ ไว้ก่อน ถ้าตัวเราตรงใจของเราก็จะสงบเอง การปฏิบัติใจนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เราปฏิบัติที่กาย ใจไม่สงบก็ให้ตัวตรงไว้ก่อนใจเราก็จะสงบเอง ใจของเรานั้นเป็นนามธรรม การฝึกใจปฏิบัติใจนั้นต้องไปปฏิบัติที่กาย ไปปฏิบัติที่วาจาที่กิริยาที่มารยาทที่อาชีพ อาศัยกายวาจากิริยามารยาทเป็นหลักการของการประพฤติการปฏิบัติ
วันนี้เป็นวันพุธที่ ๑๔ เดือนตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ความตั้งใจตั้งเจตนาเอาพระธรรมนำชีวิตเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราทุกคนยกเลิกตัวยกเลิกตน ภาชนะที่ใช้การใช้งานได้ต้องเป็นภาชนะที่ตั้งไว้ ภาชนะที่ล้มภาชนะที่คว่ำนั้นย่อมเป็นภาชนะที่ใช้การใช้งานไม่ได้
ปัจจุบันเราทุกคนต้องตั้งใจตั้งเจตนา เอาพระธรรมมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่ด้วยความตั้งใจตั้งเจตนาเหมือนดั่งภาชนะที่ตั้งไว้
พระธรรมจะเกิดได้ก็ต้องอาศัยพระวินัย การปฏิบัติใจนั้นต้องอาศัยพระวินัย ใจของเราทุกคนเป็นนามธรรม ใจนั้นปฏิบัติไม่ได้ ต้องอาศัยกายวาจากิริยามารยาทอาชีพเป็นผู้ประพฤติเป็นผู้ปฏิบัติ
พระวินัยจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระธรรมเกิดขึ้นได้ ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจว่าปัจจุบันนั้นคือปัจจุบัน ปัจจุบันนั้นไม่ใช่อดีต ปัจจุบันนั้นไม่ใช่อนาคต ปัจจุบันนั้นได้แก่ปัจจุบัน ปัจจุบันเราต้องรู้ต้องเข้าใจเพื่อเอาวินัยมาใช้มาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่อยู่ที่ปัจจุบัน
ด้วยเหตุผลนี้เราจึงมีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้นไม่ได้ ผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจว่าไม่มีใครเอาอดีตกลับคืนมาได้ ให้รู้ให้เข้าใจว่าอนาคตนั้นได้แก่ปัจจุบันนี้เอง ด้วยเหตุผลนี้เราจึงเอาพระวินัยมาใช้มาทำหน้าที่อยู่ที่ปัจจุบัน เพราะอนาคตนั้นได้แก่ปัจจุบันนี้เอง
ปัจจุบันนั้นเป็นสภาวธรรมที่สำเร็จรูปของอนาคตอยู่ในตัวของปัจจุบัน ปัจจุบันถ้าเรามีตัวมีตน เราต้องรู้ต้องเข้าใจ ถ้าเรามีตัวมีตนแล้ว ทานศีลสมาธิปัญญานั้นย่อมไม่มี
พระวินัยจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยยกเลิกสักกายทิฏฐิ พระวินัยถึงเป็นสภาวธรรมสำเร็จรูปอยู่ในตัวของพระวินัยเอง
ดวงตาใช้สำหรับในการเดินทางทางกาย พระวินัยเอามาใช้สำหรับเดินทางทางจิตใจ สิ่งที่สำคัญนั้นอยู่ที่ความรู้ความเข้าใจ ความรู้ความเข้าใจในเรื่องเหตุเรื่องปัจจัยนั้นจึงเป็นเรื่องสำคัญกว่าทุกสิ่งทุกอย่าง
การเรียนการศึกษานั้นจึงเป็นสิ่งที่สำคัญกว่าทุกสิ่งทุกอย่าง ความรู้ความเข้าใจจึงเป็นสิ่งที่สำคัญกว่าทุกสิ่งทุกอย่าง ด้วยเหตุผลนี้เราต้องรู้ต้องเข้าใจ เพราะปัจจุบันนี้มีเพียงวาระเดียว ความรู้ต้องเอามาใช้คู่กับการประพฤติการปฏิบัติด้วยความเห็นที่ถูกต้อง ความเข้าใจที่ถูกต้อง การปฏิบัติที่ถูกต้อง ความรู้ต้องคู่กับการประพฤติคู่กับการปฏิบัติ ปัจจุบันเราต้องยกเลิกตัวยกเลิกตน ถ้ามีตัวมีตนแล้วทานศีลสมาธิปัญญานั้นย่อมไม่มี ด้วยเหตุผลนี้เราต้องตั้งใจตั้งเจตนา เราต้องเข้าใจว่าเราทุกคนนั้นมีตัวมีตนไม่ได้ มีสักกายทิฏฐิมีตัวมีตนไม่ได้ เพราะมีตัวมีตนแล้วทานศีลสมาธิปัญญานั้นย่อมไม่มี
วิมุตติความหลุดพ้นนั้นจะเกิดได้ต้องอาศัยพระวินัยเพื่อเอามาใช้ยกเลิกตัวยกเลิกตน ด้วยเหตุผลนี้เราทุกคนจึงมีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้นไม่ได้ ถ้ามีข้อแม้แล้วก็ย่อมเกิดความเสียหายเกิดการพังทลายอย่างเดียวเช่นเดียวกันกับตึก สตง. สำนักงานตรวจเงินแผ่นดินของเมืองไทยประเทศไทย
เราทุกคนจะมีสักกายทิฏฐิ ยึดมั่นถือมั่นในตัวในตนไม่ได้ เราทุกคนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เรารู้ให้เข้าใจ เราให้ยึดมั่นในพระธรรมพระวินัย เพื่อเอาพระธรรมพระวินัยมาใช้มาทำหน้าที่
การยึดมั่นถือมั่นในพระธรรมพระวินัยนั้นไม่ใช่อัตตาไม่ใช่ตัวตน การยึดมั่นถือมั่นในพระธรรมพระวินัยนั้นคือการยกเลิกตัวยกเลิกตน เราทุกคนต้องรู้เข้าใจ การยึดมั่นถือมั่นในพระธรรมพระวินัยนั้นไม่ใช่นิติบุคคลไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน การยึดมั่นถือมั่นในพระธรรมพระวินัยนั้นคือวิมุตติหลุดพ้นจากตัวจากตน การยึดมั่นถือมั่นในพระธรรมพระวินัยนั้นจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัย ให้เราละสักกายทิฏฐิยึดมั่นถือมั่นในตัวในตน จึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระพุทธพระธรรมพระอริยสงฆ์ที่เป็นทานศีลสมาธิปัญญานั้นเกิดได้
คำว่าไม่ยึดมั่นถือมั่นหมายถึงการยกเลิกตัวยกเลิกตน เอาพระธรรมเอาพระวินัยที่เป็นศีลเป็นสมาธิเป็นปัญญาเพื่อยกเลิกอัตตาตัวตนที่เป็นสักกายทิฏฐิที่เป็นตัวเป็นตน ที่ไม่ใช่พระรัตนตรัยที่เป็นตัวเป็นตน เป็นสีลัพพัตตปรามาส ลูบคลำในศีลในพรตในข้อวัตรข้อปฏิบัติ
ความยึดมั่นถือมั่นในพระธรรมพระวินัยนั้นจึงเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน
ด้วยเหตุผลนี้เราทุกคนต้องรู้ต้องเข้าใจ ความรู้ความเข้าใจนี้เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราทั้งหลายยกเลิกตัวยกเลิกตน พระธรรมพระวินัยนั้นจึงเป็นบริสุทธิคุณ พระธรรมพระวินัยนั้นจึงไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน พระธรรมพระวินัยนั้นจึงเป็นบริสุทธิคุณ
ปัจจุบันเราทุกคนต้องรู้ต้องเข้าใจว่าเราต้องเอาพระวินัยเอามาใช้เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เรารู้เข้าใจ มีความเห็นถูกต้อง เข้าใจถูกต้อง ปฏิบัติถูกต้อง
พระยสะลูกชายของมหาเศรษฐี
พระยสะผู้เป็นบุตรชายของเศรษฐี มีตัวมีตนมันก็ทุกข์ เพราะตัวตนนั้นมีแต่ทุกข์เกิดขึ้น ทุกข์ตั้งอยู่ ทุกข์ดับไป เพราะตัวตนนั้นคือความทุกข์ เพราะตัวตนนั้นคือความปรุงแต่ง ได้เดินไปบ่นไป
พระยสเถระ ท่านเป็นบุตรของเศรษฐี ในกรุงพาราณสี ซึ่งมีเรือน ๓ หลังเป็นที่อยู่ในสามฤดู ครั้งหนึ่งในช่วงของฤดูฝน ยสกุลบุตรอาศัยอยู่ในเรือนซึ่งเป็นที่อยู่ในฤดูฝน มีสตรีล้วนประโคมดนตรีบำรุงบำเรอ ในคืนหนึ่ง ยสกุลบุตรนอนหลับก่อนหมู่ชนที่เป็นบริวาร
เมื่อตื่นขึ้นมาตอนใกล้รุ่ง จึงเห็นหมู่ชนที่เป็นบริวารของตนนอนหลับมีอาการพิกลต่าง ๆ ไม่เป็นที่พอใจปรากฏแก่ยสกุลบุตร ดุจซากศพที่ทิ้งอยู่ในป่าช้า ยสกุลบุตรเกิดความสลดใจ เบื่อหน่าย จึงอุทานออกมาว่า "ที่นี่วุ่นวายหนอ ที่นี่ขัดข้องหนอ" สวมรองเท้าเดินออกจากประตูเมือง มุ่งหน้าไปสู่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน
ในเวลาจวนใกล้รุ่ง พระบรมศาสดาเสด็จจงกรมอยู่ในที่แจ้ง ทรงได้ยินเสียงยสกุลบุตรเปล่งอุทานเดินใกล้เข้ามา จึงตรัสเรียกว่า "ที่นี่ไม่วุ่นวาย ที่นี่ไม่ขัดข้อง มาที่นี่เถิด เราจักแสดงธรรมแก่ท่าน"
ยสกุลบุตรได้ยินเสียงตรัสเรียกอย่างนั้นแล้วจึงถอด รองเท้าเดินเข้าไปถวายบังคม นั่ง ณ ที่สมควรแห่งหนึ่ง พระบรมศาสดาทรงแสดงพระธรรมเทศนาชื่อว่า "อนุปุพพิกถา" เพื่อฟอกจิตใจยสกุลบุตรให้ห่างไกลจากความยินดีในกาม ต่อมาพระองค์ทรงแสดง "อริยสัจ ๔" ยสกุลบุตรได้เห็นธรรมพิเศษ ณ สถานที่นั้นนั่นเอง ในภายหลังได้พิจารณาภูมิธรรมที่ตนเห็นแล้ว จิตก็พ้นจากอาสวะ ไม่ถือมั่นด้วยอุปาทาน สำเร็จเป็นพระอรหันต์
ส่วนมารดาของยสกุลบุตร (มารดาของยสกุลบุตร คือนางสุชาดา ผู้เคยถวายข้าวมธุปายาสแด่พระมหาบุรุษก่อนตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า) พอรุ่งเช้าก็ขึ้นไปบนเรือนไม่เห็นลูก จึงบอกแก่เศรษฐีผู้เป็นสามีให้ทราบ
เศรษฐีใช้ให้คนไปตามหาในทิศทั้งสี่ ส่วนตนเองก็เที่ยวตามหาอีกทางหนึ่งด้วย แต่บังเอิญเดินทางมุ่งสู่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ได้เห็นรองเท้าของลูกชายวางอยู่ ณ ที่นั้นจึงตามไป
เมื่อเศรษฐีเดินไปถึงแล้วพระบรมศาสดาจึงแสดงพระธรรมเทศนาชื่อว่า อนุปุพพิกถา และ อริยสัจ ๔ ในที่สุด แห่งพระธรรมเทศนา เศรษฐีได้ดวงตาเห็นธรรม ทูลสรรเสริญพระธรรมเทศนา แสดงตนเป็นอุบาสก ว่า "ข้าพระพุทธเจ้าขอ ถึงพระองค์ พระธรรม และพระสงฆ์ เป็นสรณะ ที่พึ่งที่ระลึก ขอพระองค์จงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงพระรัตนตรัย เป็นที่ระลึกตลอดชีวิตตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป"
เศรษฐีนับได้ว่าเป็นอุบาสกที่อ้างเอาพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ เป็น สรณะก่อนกว่าชนทั้งปวงในโลก
เศรษฐี ผู้เป็นบิดายังไม่ทราบว่า ยสกุลบุตรเป็นผู้ที่สิ้นอาสวะแล้ว จึงขอร้องให้กลับไปเพื่อให้มารดาคลายจากความโศกเศร้าเสียใจ ภายหลังเมื่อทราบว่ายสกุลบุตรมีอาสวะสิ้นแล้ว ไม่สามารถจะหวนกลับไปครอบครองเรือนบริโภคกามคุณเหมือนแต่ก่อน จึง ทูลอาราธนาพระบรมศาสดากับยสะเป็นปัจฉาสมณะตามเสด็จรับบิณฑบาตในเวลาเช้า พระองค์ทรงรับด้วยอาการดุษณียภาพ (ดุษณีภาพ คือการรับนิมนต์ของพระบรมศาสดา ได้แก่ ทรงนิ่ง)
เศรษฐีทราบว่าพระองค์ทรงรับนิมนต์ จึงลุกขึ้นจากที่นั่ง ถวายอภิวาท กระทำประทักษิณแล้วก็หลีกไป เมื่อเศรษฐีกลับไปแล้ว ยสกุลบุตรจึงทูลขอบรรพชาอุปสมบทกับพระบรมศาสดา พระองค์ทรงอนุญาตให้เป็นภิกษุด้วยพระวาจาว่า "เธอจงเป็นภิกษุมาเถิด ธรรมอันเรากล่าวดีแล้ว เธอจงประพฤติพรหมจรรย์ เถิด" ในที่นี่ไม่ได้ตรัสว่า "เพื่อจะทำให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบ" เพราะพระยสะได้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ คือได้บรรลุเป็นพระอรหันต์แล้ว
เช้าวันรุ่งขึ้น พระบรมศาสดามีพระยสเป็นปัจฉาสมณะ ตามเสด็จไปรับบิณฑบาตในเรือนของเศรษฐี พระองค์ทรงแสดงพระธรรมเทศนา ชื่อว่า อนุปุพพิกถา และ อริยสัจ ๔ แก่สตรีทั้งสอง คือ มารดาและภรรยาเก่าของพระยสะ ปรากฏว่าสตรีทั้งสองได้ดวงตาเห็นธรรม แสดงตนเป็นอุบาสิกา ถึงพระรัตนตรัยเป็นที่ระลึก และนับได้ว่าสตรีทั้งสองเป็นอุบาสิกาที่เกิดขึ้นในโลกก่อนกว่า หญิงอื่นใด เมื่อเสร็จภุตกิจ ตรัสเทศนาสั่งสอนชนทั้งสามแล้วพรองค์จึงเสด็จกลับไปป่าอิสิปตนมฤคทายวัน
การอุปสมบทของพระยสะในครั้งนี้ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะว่าเป็นสิ่งอำนวยประโยชน์สุขให้หมู่ชนเป็นอันมาก เพราะว่าท่านยังสามารถ ชักจูงผู้อื่นเข้ามาอุปสมบทด้วย เช่น สหายของท่านอีก ๕๔ คน
๕๔ คนน่ะมาเอาพระธรรมพระวินัยมาเอาความสงบมาเอาปัญญา ๕๔ คนก็พากันได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ขีณาสพทั้งหมด ไม่มีใครยกเว้น เพราะว่าพระธรรมพระวินัยมันเป็นความสงบเป็นปัญญา มันเป็นหลักการเป็นอุดมการณ์อุดมธรรม
ด้วยเหตุผลนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้พุทธบริษัทได้รู้ได้เข้าใจ เราทุกคนจะได้เอาความรู้ความเข้าใจเอามาใช้ประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่
พระอรหันต์ขีณาสพสาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นเกิดขึ้นในโลกนี้ทั้งหมด ๖๐ รูป รวมทั้งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็น ๖๑ รูป ผู้ที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงได้ส่งสาวกออกไปเผยแผ่พระธรรมให้มหาชนรู้เข้าใจ เพราะความรู้ความเข้าใจนี้เป็นสิ่งที่สำคัญมาก สำคัญเป็นอย่างยิ่งสำคัญจริง ๆ
1. การส่งพระสาวกออกไปเผยแผ่ศาสนาชุดแรก (คณะธรรมทูต 60 รูป)
• จุดเริ่มต้น: หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ และทรงแสดงปฐมเทศนา (ธัมมจักกัปปวัตนสูตร) แก่ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 จนสำเร็จเป็นพระอรหันต์, ต่อมาทรงโปรด พระยสกุลบุตร และสหายอีก 54 คน จนทั้งหมดสำเร็จเป็นพระอรหันต์เช่นกัน
• จำนวนและรูปแบบ: รวมมีพระอรหันต์บังเกิดขึ้นในโลกทั้งหมด 60 รูป (พระพุทธเจ้า + พระสาวก 60 รูป) พระองค์จึงประทานพุทธโอวาทให้แยกย้ายกันเดินทางไปประกาศพระศาสนา "อย่าไปทางเดียวกันสองรูป" (คือ ให้ไปรูปละหนึ่งทิศ / หนึ่งสาย) เพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่กว้างขวางที่สุด
• พระพุทธองค์เสด็จไปที่ใด: ส่วนพระพุทธองค์เองตรัสว่าจะเสด็จไปยัง ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม (แคว้นมคธ)
2. ระหว่างทางทรงโปรด "ภัททวัคคิยกุมาร"
• ระหว่างที่พระพุทธเจ้ากำลังเสด็จไปยังอุรุเวลา ได้ทรงพบ ภัททวัคคิยกุมาร 30 คน ที่กำลังพากันมาเที่ยวป่าพร้อมภรรยา (แต่คนหนึ่งไม่มีภรรยาจึงพาหญิงโสเภณีมา และหญิงนั้นได้ลักขโมยของหนีไป ทั้งหมดจึงช่วยกันตามหา)
• พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมโปรด ภัททวัคคิยกุมารทั้งหมดได้ดวงตาเห็นธรรมและทูลขอบวชด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา จากนั้นทรงส่งพระภิกษุกลุ่มนี้แยกย้ายกันไปเผยแผ่ศาสนาในทิศต่าง ๆ เช่นกัน
3. การเสด็จไปโปรด "ชฎิล 3 พี่น้อง" ณ ตำบลอุรุเวลา
พระพุทธเจ้าเสด็จมาถึงตำบลอุรุเวลา ซึ่งเป็นถิ่นของนักบวชชฎิล (ดาบสผู้บูชาไฟ) ที่มีชื่อเสียงและมีบริวารมากในแคว้นมคธ โดยมี 3 พี่น้องเป็นผู้นำ:
1. อุรุเวลกัสสปะ (พี่ชายคนโต): มีบริวาร 500 คน ตั้งอาศรมอยู่ริมแม่น้ำเนรัญชรา
2. นทีกัสสปะ (น้องชายคนกลาง): มีบริวาร 300 คน ตั้งอาศรมอยู่ถัดลงไปทางน้ำ
3. คยากัสสปะ (น้องน้องคนเล็ก): มีบริวาร 200 คน ตั้งอาศรมอยู่ ณ คยาสีสะ
(รวมบริวารทั้งหมด 1,000 คน)
เหตุการณ์การโปรดและปาฏิหาริย์
• ชฎิลทั้งหมดถือลัทธิบูชาไฟ และสำคัญตนว่าเป็นพระอรหันต์ พระพุทธเจ้าจึงทรงพักอาศรมและแสดงปาฏิหาริย์หลายครั้ง (เช่น ทรงลงไปอยู่ในโรงไฟที่มีพญานาคมีพิษร้ายแรง, ผ่าฟืน-ก่อไฟ-ดับไฟเองได้, เนรมิตจงกรมแก้ว, เดินบนน้ำไม่เปียก) รวมทั้งทรงแสดงเหตุผลจนอุรุเวลกัสสปะเห็นว่าตนเองยังไม่ใช่พระอรหันต์ที่แท้จริง
• อุรุเวลกัสสปะจึงตัดสินใจขออุปสมบทพร้อมด้วยบริวาร 500 คน
• เมื่อ นทีกัสสปะ และ คยากัสสปะ เห็นชฎาและเครื่องบูชาไฟลอยน้ำมาด้วยความตกใจ จึงพากันมาดู เมื่อทราบความจริงก็เลื่อมใสและขออุปสมบทตามพร้อมบริวารของตนทั้งหมด (300 คน และ 200 คน)
บรรลุอรหันต์ ณ คยาสีสะ
• พระพุทธองค์ได้พาพระชฎิลทั้ง 1,000 รูปนั้น เดินทางไปที่ คยาสีสะ
• ทรงแสดงธรรมโปรดชื่อ อาทิตตปริยายสูตร (ธรรมะว่าด้วยสิ่งทั้งปวงเปรียบเสมือนไฟคือ ราคะ โทสะ โมหะ ที่กำลังลุกไหม้)
• เมื่อฟังจบ พระชฎิลทั้งหมดก็ได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ และเดินทางต่อไปยังกรุงราชคฤห์เพื่อเข้าเฝ้าพระเจ้าพิมพิสารตามสัญญา
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านไปโปรดชฎิล ๓ พี่น้อง
พระพุทธเจ้าเสด็จจาริกมาถึงตำบลอุรุเวลา ซึ่งมี ชฎิล ๓ คนพี่น้องอาศัยอยู่ คือ อุรุเวลกัสสป นทีกัสสปและคยากัสสป โดยอุรุเวลกัสสป เป็นหัวหน้าของชฎิล ๕๐๐ คน นทีกัสสป เป็นหัวหน้าของชฎิล ๓๐๐ คน ส่วนคยากัสสป เป็นหัวหน้าของชฎิล ๒๐๐ คน
พระผู้มีพระภาคได้เสด็จเข้าไปสู่อาศรมของอุรุเวลกัสสป เพื่อขอพักอาศัยในโรงบูชาเพลิงซึ่งมีพญานาคที่ดุร้ายอาศัยอยู่ ทรงเข้ากสิณสมาบัติ มีเตโชธาตุเป็นอารมณ์ ครอบงำเดช ของพญานาคที่ดุร้าย มีฤทธิ์ แล้วทรงขดพญานาคไว้ในบาตร
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่ ชฏิลอุเวลกัสสปเลื่อมใสในอิทธิปาฏิหารย์ของพระพุทธเจ้า จึงนิมนต์พระองค์ให้อยู่ในที่นั้น โดยตนจะบำรุงภัตตาหารให้ประจำ
ครั้งหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณไพรสณฑ์แห่งหนึ่ง ในแต่ละคืนเมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว ท้าวมหาราชทั้ง ๔ ท้าวสักกะจอมทวยเทพ และท้าวสหัมบดีพรหม ได้มาเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค เพื่อฟังธรรมตามลำดับ เปล่งรัศมีงาม ทำให้ไพรสณฑ์ทั้งสิ้นสว่างไสว
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ ขนาดท้าวมหาราชทั้ง ๔ ท้าวสักกะจอมทวยเทพ และท้าวสหัมบดีพรหมเข้ามาหาเพื่อฟังธรรม แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
ต่อมา ชฏิลอุรุเวลกัสสปเตรียมการบูชายัญใหญ่ แล้วคิดในใจว่าถ้าพระพุทธเจ้าแสดงอิธิปาฏิหาริย์ มหาชนจะต้องถวายลาภสักการะให้แก่พระผู้มีพระภาค ลาภสักการะของตนก็จะลดลง จะทำอย่างไร พระพุทธเจ้าจึงไม่มาฉัน
พระผู้มีพระภาคทราบความคิดของชฎิลอุรุเวลกัสสปแล้ว จึงเสด็จไปอุตตรกุรุทวีปเพื่อบิณฑบาต แล้วนำกลับมาเสวยที่สระอโนดาด
วันรุ่งขึ้น ชฏิลอุรุเวลกัสสปถามพระพุทธเจ้าว่าเพราะเหตุใดจึงไม่มารับอาหารเมื่อวานนี้ พระพุทธเจ้าตอบว่าเพราะชฏิลคิดไม่ใช่หรือว่าทำอย่างไรจึงไม่ให้พระองค์มาฉัน
ชฏิลอุรุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ จึงทราบความคิดด้วยใจได้ แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
ครั้งหนึ่ง พระผู้มีพระภาคทรงดำริว่าจะทรงซัก ขยำ พาด และผึ่งผ้าบังสุกุลไว้ที่ใด เมื่อนั้นท้าวสักกะจอมทวยเทพจึงขุดสระโบกขรณีเพื่อให้ทรงซักผ้า ยกศิลาแผ่นใหญ่มาวาง เพื่อให้ทรงขยำผ้า เทพยดาที่สิงสถิตอยู่ที่ต้นกุ่มบกได้น้อมกิ่งกุ่มลงมาเพื่อให้ทรงพาดผ้า และท้าวสักกะจอมทวยเทพได้ยกแผ่นศิลาแผ่นใหญ่เพื่อให้ทรงผึ่งผ้า
วันรุ่งขึ้น ชฎิลได้ถามพระพุทธเจ้าว่าสระ แผ่นศิลา และกิ่งกุ่มที่น้อมลง เกิดขึ้นได้อย่างไร พระพุทธเจ้าจึงเล่าเหตุการณ์ให้ฟัง
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ ขนาดท้าวสักกะยังได้ทำการช่วยเหลือ แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
ในวันต่อๆ มา ชฎิลอรุเวลกัสสปได้ไปกราบทูลพระพุทธเจ้าว่าภัตตาหารเสร็จแล้ว ทรงส่งชฎิลอุรุเวลกัสสปกลับไปก่อน ส่วนพระองค์ทรงไปเก็บผลหว้าจากชมพูทวีปวันหนึ่ง อีกวันหนึ่งก็ทรงไปเก็บผลมะม่วง ผลมะขามป้อม ผลสมอ แล้วเสด็จไปสู่ภพดาวดึงส์ เก็บดอกปาริฉัตตกะ แต่ก็ทรงกลับมาถึงโรงบูชาเพลิงก่อนอุรุเวลกัสสป
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ เพราะส่งตนก่อนแล้วยังไปสู่ชมพูทวีปและภพดาวดึงส์แล้วยังมานั่งในโรงบูชาเพลิงก่อนตน แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
ครั้งหนึ่ง ชฎิลเหล่านั้นปรารถนาจะบำเรอไฟ แต่ไม่อาจจะผ่าฟืน ก่อไฟให้ลุก และดับไฟได้ พระผู้มีพระภาคทรงแสดงปาฏิหารย์โดย ตรัสบอกให้พวกชฎิลผ่าฟืน ก่อไฟให้ลุก และดับไฟ
ชฎิลทั้งหลายสามารถผ่าฟืน ๕๐๐ ท่อน ก่อไฟทั้ง ๕๐๐ กอง และดับไฟได้ในคราวเดียวเท่านั้น
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ ถึงกับให้พวกชฏิฏผ่าฟืน ก่อไฟ และดับไฟได้ แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
และครั้งหนึ่งในฤดูหนาว พระผู้มีพระภาคทรงแสดงปาฏิหารย์ นิรมิตกองไฟไว้ ๕๐๐ กอง เพื่อให้ชฎิลเมื่อขึ้นจากน้ำแล้วผิงไฟได้
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ ถึงกับนิรมิตกองไฟได้มากมากยถึงเพียงนั้น แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
ครั้งหนึ่งเกิดฝนตกนอกฤดู จนทำให้เกิดน้ำท่วม พระผู้มีพระภาคทรงบันดาลให้น้ำห่างออกไปโดยรอบ แล้วทรงจงกรมอยู่บนพื้น
เมื่อชฏิลมารับพระพุทธเจ้า ก็ได้เห็นพระพุทธเจ้าจงกรมอยู่บนพื้นที่มีน้ำล้อมโดยรอบ
ชฏิลอุเวลกัสสปดำริว่า พระพุทธเจ้ามีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมากแท้ ถึงกับบัลดาลไม่ให้น้ำไหลได้ แต่ก็ไม่เป็นพระอรหันต์เหมือนตนแน่
ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคดำริว่าจะพึงทำให้ชฏิลนี้สลดใจ จึงตรัสกับอุรุเวลกัสสปว่า อุเวลกัสสปไม่ใช่พระอรหันต์ ยังไม่พบทางแห่งความเป็นพระอรหันต์ ไม่มีแม้ปฏิปทาที่จะเป็นเหตุให้เป็นพระอรหันต์ หรือพบทางแห่งความเป็นพระอรหันต์
อุรุเวลกัสสปเกิดความสลดใจ ซบหัวตนที่พระบาทของพระพุทธเจ้าแล้วขออุปสมบท
พระพุทธเจ้าตรัสว่า อุรุเวลกัสสปะเป็นผู้นำ เป็นผู้สอน เป็นหัวหน้า เป็นประธานของชฏิล 500 คน ควรบอกคนเหล่านั้นก่อนเพื่อให้คนเหล่านั้นตัดสินใจว่าจะทำอย่างไร
เมื่อชฏิล 500 คนทราบว่าอุรุเวลกัสสปผู้เป็นอาจารย์จะประพฤติพรหมจรรย์ในพระพุทธเจ้า พวกชฎิลเหล่านั้นซึ่งเลื่อมใสในพระพุทธเจ้ามานานแล้วก็จะประพฤติพรหมจรรย์ในพระพุทธเจ้าเช่นเดียวกัน
ชฎิลเหล่านั้นก็ได้ลอยผม ชฎา เครื่องบริขาร และเครื่องบูชาเพลิงในน้ำ และอุปสมบทในสำนักพระพุทธเจ้า
ชฎิลนทีกัสสปผู้เป็นน้องชาย เห็นผม ชฎา เครื่องบริขาร และเครื่องบูชาเพลิงลอยน้ำมา เกิดความกังวลว่ามีอุปสรรคต่อพี่ชายตน จึงไปพร้อมชฎิล ๓๐๐ คน
เมื่อพบท่านพระอุรุเวลกัสสป ก็ถามว่า พรหมจรรย์นี้ประเสริฐแน่หรือ
พระอุรุเวลกัสสปตอบว่าพรหมจรรย์นี้ประเสริฐ
ชฎิลนทีกัสสปและพวกก็ได้ลอยผม ชฎา เครื่องบริขาร และเครื่องบูชาเพลิงในน้ำ และขออุปสมบทในสำนักพระพุทธเจ้า
เมื่อชฎิลลคยากัสสป เห็นผม ชฎา เครื่องบริขาร และเครื่องบูชาเพลิง ลอยน้ำมา เกิดความกังวลว่ามีอุปสรรคต่อพี่ชายทั้งสองของตน จึงไปพร้อมชฎิล ๒๐๐ คน
เมื่อพบท่านพระอุรุเวลกัสสป ก็ถามว่า พรหมจรรย์นี้ประเสริฐแน่หรือ
พระอุรุเวลกัสสปตอบว่าพรหมจรรย์นี้ประเสริฐ ชฎิลคยากัสสปและพวกก็ได้ลอยผม ชฎา เครื่องบริขาร และเครื่องบูชาเพลิงในน้ำ และขออุปสมบทในสำนักพระพุทธเจ้า
พระผู้มีพระภาค ทรงแสดงอาทิตตปริยายสูตรแก่ภิกษุ ๑,๐๐๐ รูปที่ล้วนเป็นปุราณชฎิลดังนี้ว่า
จักษุ โสต ฆานะ ชิวหา กาย มนะ เป็นของร้อน
- รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมทั้งหลายเป็นของร้อน
- วิญญาณอาศัยจักษุ วิญญาณอาศัยโสต วิญญาณอาศัยฆานะ วิญญาณอาศัยชิวหา วิญญาณอาศัยกาย วิญญาณอาศัยมนะ เป็นของร้อน
- สัมผัสอาศัยจักษุ สัมผัสอาศัยฆานะ สัมผัสอาศัยชิวหา สัมผัสอาศัยกาย สัมผัสอาศัยมนะ เป็นของร้อน
- ความเสวยอารมณ์ เป็นสุขเป็นทุกข์ หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ ที่เกิดขึ้นเพราะจักษุสัมผัส โสตสัมผัส ฆานะสัมผัส ชิวหาสัมผัส กายสัมผัส มโนสัมผัส เป็นปัจจัย ก็เป็นของร้อน
ร้อนเพราะไฟ คือราคะ โทสะ โมหะ ร้อนเพราะความเกิด ความแก่ ความตาย ความโศก ความรำพัน เพราะทุกข์กาย ทุกข์ใจ เพราะความคับแค้น
อริยสาวกผู้ได้ฟังแล้วเห็นอยู่อย่างนี้
- ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักษุ โสต ฆานะ ชิวหา กาย มนะ
- ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมทั้งหลาย
- ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในวิญญาณอาศัยจักษุ วิญญาณอาศัยโสต วิญญาณอาศัยฆานะ วิญญาณอาศัยชิวหา วิญญาณอาศัยกาย วิญญาณอาศัยมนะ
- ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในสัมผัสอาศัยจักษุ สัมผัสอาศัยฆานะ สัมผัสอาศัยชิวหา สัมผัสอาศัยกาย สัมผัสอาศัยมนะ
- ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในความเสวยอารมณ์ ที่เป็นสุข เป็นทุกข์ หรือมิใช่ทุกข์ มิใช่สุข ที่เกิดขึ้นเพราะจักษุสัมผัส โสตสัมผัส ฆานะสัมผัส ชิวหาสัมผัส กายสัมผัส มโนสัมผัส เป็นปัจจัย
เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมสิ้นกำหนัด เพราะสิ้นกำหนัด จิตก็พ้น เมื่อจิตพ้นแล้ว ก็รู้ว่าพ้นแล้ว อริยสาวกนั้นทราบชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์ได้อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นอีกเพื่อความเป็นอย่างนี้ไม่มี
เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสจบ จิตของภิกษุ ๑๐๐๐ รูปนั้น พ้นแล้วจากอาสวะทั้งหลาย เพราะไม่ถือมั่น บรรลุพระอรหัตผล
ด้วยเหตุผลนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงให้เรายกเลิกตัวยกเลิกตน เรายกเลิกตัวยกเลิกตน ทานศีลสมาธิปัญญาจะได้เป็นปฏิปทาที่เกิดจากความรู้ความเข้าใจที่ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ เสขบุคคลต้องรู้ต้องเข้าใจเพื่อเอาความรู้ความเข้าใจปฏิบัติติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ วิมุตติความหลุดพ้นนั้นจึงอยู่ที่ปัจจุบัน อยู่ที่พระธรรมอยู่ในพระวินัย วิมุตติความหลุดพ้นนั้นจึงเป็นปัญญาบริสุทธิคุณ เสขบุคคลต้องรู้ต้องเข้าใจ ให้เอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดเรื่องจิตเรื่องใจอยู่ที่ปัจจุบันจึงจะไม่มีความประมาท ถ้าเอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นมันนานเกิน เพราะการเวียนว่ายตายเกิดนั้นมันใช้เวลาหลายสิบปีเกิน ผู้ที่อายุยืน ๆ อายุร่วมร้อย ๆ ปี การประพฤติการปฏิบัติจึงต้องเอาวงจรเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจจึงจะเข้าถึงบริสุทธิคุณได้ ไม่ตั้งอยู่ในความประมาทอยู่ที่ปัจจุบัน ด้วยเหตุผลนี้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติจึงไม่มีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้น
ก่อนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเสด็จดับขันธ์สู่ปรินิพพานจึงได้ประทานปัจฉิมโอวาทที่เป็นโอวาทที่สำคัญในการเสด็จดับขันธ์ปรินิพาน
พุทธประวัติ ตอน ปัจฉิมวาจา
ครั้งนั้น ภิกษุสงฆ์ได้มาประชุมพร้อมกันหมดแล้ว พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ประทานโอวาทแก่ภิกษุ สงฆ์ไว้อย่างนี้
1. เมื่อตถาคตปรินิพพานแล้ว อย่าพึงมีความคิดว่า ศาสดาไม่มีแล้ว เพราะธรรมและวินัยที่ตถาคตแสดงแล้ว บัญญัติไว้แล้ว ธรรมและวินัยนั้น จักเป็นศาสดาแทนพระองค์
2. การร้องเรียกกันด้วยคำว่า “ อาวุโส” ในตอนนี้เป็นการเสมอกันไปทั้งแก่และอ่อน ฉะนั้น ต่อไปนี้ ภิกษุผู้แก่กว่า พึงเรียกภิกษุผู้อ่อนกว่า ด้วยชื่อ ด้วยตระกูล หรือด้วยคำว่า “ อาวุโส” ส่วนภิกษุผู้อ่อนกว่า พึงเรียกภิกษุผู้แก่กว่าว่า “ ภันเต” หรือ “ อายัสมา”
3. ถ้าสงฆ์ปรารถนาจะถอนสิกขาบทเล็กน้อยบ้าง ในเวลาที่ตถาคตปรินิพพานแล้ว ก็อนุญาตให้สงฆ์ถอดถอนได้
4. ให้พระอานนท์ลงพรหมทัณฑ์แก่ฉันนภิกษุ ด้วยการไม่ให้คณะสงฆ์ว่ากล่าว ตักเตือน สั่งสอน และคบหาสมาคมด้วย
จากนั้น ประทานโอกาสให้ภิกษุสงฆ์ถามความข้องใจสงสัยในพระรัตนตรัย หรือแม้ในข้อปฏิบัติที่ยังสงสัยอยู่ แต่ปรากฏว่าไม่มีภิกษุรูปใดทูลถาม แม้พระพุทธองค์จะทรงตรัสถามถึง 3 ครั้ง พระพุทธองค์จึงตรัสว่า เพราะภิกษุที่ประชุมกันอยู่ 500 รูปนี้ อย่างน้อยก็เป็นพระโสดาบัน มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา มีทางที่จะได้ตรัสรู้ต่อไปในภายภาคหน้า พระพุทธองค์ได้ตรัสต่อไป เป็นครั้งสุดท้ายว่า “ ภิกษุทั้งหลาย เราขอเตือนพวกเธอทั้งหลายว่า
” สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลาย จงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด” พระโอวาทนี้จัดเป็นปัจฉิมโอวาท เป็นโอวาทสุดท้ายที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสอนแก่พุทธบริษัททั้ง 4
พุทธประวัติ ตอน เสด็จปรินิพพาน
หลังจากนี้พระพุทธองค์ก็ไม่ได้ตรัสอะไรอีกเลย ทรงสงบนิ่งทำปรินิพพานบริกรรมด้วยอนุบุพพวิหารหรือสมาบัติทั้ง 9 โดยอนุโลมและปฏิโลมตามลำดับ เริ่มตั้งแต่ทรงเข้าปฐมฌาน ออกจากปฐมฌานแล้ว เข้าทุติยฌาน ออกจากทุติยฌานแล้ว เข้าตติยฌาน ออกจากตติยฌานแล้ว เข้าจตุตถฌาน ออกจากจตุตถฌานแล้ว ทรงเข้าอากาสานัญจายตนะ ออกจากอากาสานัญจายตนสมาบัติแล้ว เข้าวิญญาณัญจายตนะ ออกจากวิญญาณัญจายตนสมาบัติแล้ว เข้าอากิญจัญญายตนะ ออกจากอากิญจัญญายตนสมาบัติแล้ว เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนะ ออกจากเนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติแล้ว ทรงเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ
พระอานนท์ผู้นั่งเฝ้าดูอาการของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตลอดเวลา จึงถามถึงการปรินิพพานกับพระอนุรุทธะซึ่งนั่งอยู่ใกล้ๆ พระอนุรุทธะผู้มีตาทิพย์มองเห็นการปรินิพพานของพระพุทธองค์ตลอดมา ตอบว่า ยังไม่ได้ปรินิพพาน เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแล้ว เข้า เนวสัญญานาสัญญายตนะ ออกจากเนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติแล้ว เข้าอากิญจัญญายตนะ ออกจากอากิญจัญญายตนสมาบัติแล้ว เข้าวิญญาณัญจายตนะ ออกจากวิญญาณัญจายตนสมาบัติแล้ว เข้าอากาสานัญจายตนะ ออกจากอากาสานัญจายตนสมาบัติแล้ว เข้าจตุตถฌาน ออกจากจตุตถฌานแล้ว เข้าตติยฌาน ออกจากตติยฌานแล้ว เข้าทุติยฌาน ออกจากทุติยฌานแล้ว เข้าปฐมฌาน ออกจากปฐมฌานแล้ว เข้าทุติยฌาน ออกจากทุติยฌานแล้ว เข้าตติยฌาน ออกจากตติยฌานแล้ว เข้าจตุตถฌาน ออกจากจตุตถฌานแล้ว ก็เสด็จปรินิพพาน
เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว ได้เกิดแผ่นดินไหวใหญ่ สั่นสะเทือนเลื่อนลั่นสนั่นหวั่นไหว มหาสมุทรปั่นป่วนหวั่นไหว เกิดคลื่นเคลื่อนไปไม่มีหยุด พายุพัดกรรโชกกระหน่ำเกิดความขนพองสยองเกล้าน่าสะพรึงกลัวยิ่ง ทั้งกลองทิพย์ก็บันลือขึ้น
---------------------------------
โอวาทขององค์หลวงพ่อกัณหา สุขกาโม
เมตตาให้ไว้ในเช้าวันพุธที่ ๑๔ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ณ วัดป่าทรัพย์ทวีธรรมาราม ต.วังหมี อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา

