๒๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
วันนี้เป็นวันอาทิตย์ที่ ๒๕ เดือนตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
เราพากันมารู้มาเข้าใจเพื่อจะได้ยกเลิกความแก่เจ็บตายพลัดพราก ความแก่เจ็บตายพลัดพรากได้เกิดขึ้นจากความไม่รู้ไม่เข้าใจ เพราะเราทุกคนไม่รู้ปัญหาทุกคนพากันไปสร้างปัญหา เราพากันมารู้มาเข้าใจจะได้เอาปัญหานั้นมาเป็นปัญญา จะได้เอาวิกฤตนั้นมาเป็นโอกาส
การเวียนว่ายตายเกิดของเราจะหยุดลงได้ด้วยความรู้คู่กับการประพฤติคู่กับการปฏิบัติ การเวียนว่ายตายเกิดเป็นเรื่องของจิตของใจที่ใจของเรานั้นไม่รู้ไม่เข้าใจ การเวียนว่ายตายเกิดนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ การประพฤติการปฏิบัตินั้นถึงจะไม่ได้ตั้งในความประมาท เอาปัจจุบันมาทำหน้าที่ที่เป็นความรู้คู่กับการประพฤติการปฏิบัติ
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เราเอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เพราะการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นมันไม่ใช่ต้นเหตุมันเป็นปลายเหตุ ต้องเอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เพราะวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจนั้นมันเป็นต้นเหตุ
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเอาวินาทีต่อวินาที ไม่ใช่เอานาทีต่อนาที ถ้าเอานาทีต่อนาทีนั้นมันนานเกิน ต้องเอาวินาทีต่อวินาที ถ้าเราไปเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นมันนานเกิน คนเรากว่าจะตายมันตั้งหลายสิบปี ผู้ที่อายุยืนอยู่ได้ร่วม ๆ ร้อยปีหรือร้อยกว่าปีนั้นมันนานเกิน จะเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัตินั้นตั้งอยู่ในความประมาท
เอาความรู้ความเข้าใจมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่ ไม่ปล่อยให้วงจรทางจิตใจที่อวิชชาความหลงเอามาใช้มาทำงานเป็นฐานของอวิชชาความหลง เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราทุกคนต้องเกิดแก่เจ็บตายพลัดพราก เราทุกคนต้องรู้เข้าใจไม่ปล่อยให้อวิชชาให้ความหลงมาเอาปัจจุบันมาใช้เป็นฐานทำงานให้มีการเวียนว่ายตายเกิดแก่เจ็บตายพลัดพราก
ต้นเหตุของปัญหามาจากฐานของอวิชชาฐานของความหลง เราต้องมารู้มาเข้าใจจะได้เอาปัญหานั้นมาเป็นปัญญา เอาวิกฤตนั้นมาเป็นโอกาส เอาปัจจุบันให้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติเข้าใจว่า ปัจจุบันเป็นวาระแห่งชาติของการประพฤติการปฏิบัติ
เราต้องยกเลิกวงจรเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจด้วยความรู้ความเข้าใจด้วยปัญญาสัมมาทิฏฐิที่มีความดำริชอบ มีความดำริออกชอบจากกาม มีความดำริชอบออกจากพยาบาทเพื่อหยุดวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจว่าวาระนั้นมีเพียงวาระเดียว ไม่มีหลายวาระหมายถึงปัจจุบันนั้นไม่มีอดีตไม่มีอนาคต ปัจจุบันนั้นได้แก่ปัจจุบัน ปัจจุบันถ้าเรายกเลิกตัวยกเลิกตนก็มีเพียงยกเลิกตัวยกเลิกตน ตัวตนนั้นก็ย่อมไม่มี
ถ้าเรายกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ สัญชาตญาณที่เป็นนิติบุคคลตัวตนนั้นก็ย่อมไม่มี เพราะวาระนั้นมีเพียงวาระเดียว ฐานอวิชชาฐานความหลงนั้นก็ทำงานไม่ได้ ทำหน้าที่นั้นไม่ได้
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เราหยุดกระบวนการด้วยเอาพระธรรมพระวินัยมาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่
กระบวนการของปฏิจจสมุปบาทที่เป็นพระธรรมพระวินัยเราต้องเอามาใช้เอามาประพฤติเอามาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่
ด้วยการมายกเลิกวงจรในการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ด้วยเหตุผลนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก่อนที่ท่านจะตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านได้รู้ได้เข้าใจจึงได้อุทานว่า เมื่อเรายังไม่พบญาณ, ได้แล่นท่องเที่ยวไปในสงสารเป็นอเนกชาติ แสวงหาอยู่ซึ่งนายช่างปลูกเรือน, คือตัณหาผู้สร้างภพ, การเกิดทุกคราวเป็นทุกข์ร่ำไป นี่แน่ะนายช่างปลูกเรือน, เรารู้จักเจ้าเสียแล้ว, เจ้าจะทำเรือนให้เราไม่ได้อีกต่อไป โครงเรือนทั้งหมดของเจ้าเราหักเสียแล้ว, ยอดเรือนเราก็รื้อเสียแล้ว จิตของเราถึงแล้วซึ่งสภาพที่อะไรปรุงแต่งไม่ได้อีกต่อไป, มันได้ถึงแล้วซึ่งความสิ้นไปแห่งตัณหา, คือถึงนิพพาน
วงจรการเวียนว่ายตายเกิดนั้นมาจากต้นเหตุ เหตุอยู่ที่ไหนผลก็ย่อมปรากฎเป็นเงาตามตัว วงจรการเวียนว่ายตายเกิดจึงเป็นวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ที่จิตใจไม่รู้ไม่เข้าใจเอาอวิชชาเอาความหลงนำชีวิต ความไม่รู้ไม่เข้าใจนั้นจึงได้ผลิตผลเป็นความเกิดแก่เจ็บตายพลัดพราก
ด้วยเหตุผลนี้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัตินั้นจะไปตรึกในเรื่องของกามนั้นไม่ได้ จะไปตรึกในเรื่องพยาบาทนั้นไม่ได้ การประพฤติการปฏิบัติเราจะไปประมาทนั้นไม่ได้ ถ้าประมาทแล้วก็ย่อมเกิดความเสียหาย เกิดการพังทลายอย่างเดียวเช่นเดียวกันกับตึก สตง. สำนักงานตรวจเงินแผ่นดินของเมืองไทยประเทศไทย
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเอาวินาทีต่อวินาที ถ้าเอานาทีต่อนาทีนั้นถือว่ามันยังช้าเกินไป เพราะวาระจิตวาระกายวาจากิริยามารยาทนั้นมันต้องว่ากันวินาทีต่อวินาที กระบวนการของเหตุของปัจจัยต้องเอาวินาทีต่อวินาที จึงจะหยุดเหตุหยุดปัจจัยได้
เราจะไปคิดว่าพระนิพพานอยู่ในอนาคตกาลเบื้องหน้าโน้นเทอญเราไปคิดอย่างนี้ไม่ได้ การประพฤติการปฏิบัตินั้นต้องไม่มีความประมาท ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัตินั้นต้องไม่ลูบคลำในศีลในพรตในข้อวัตรข้อปฏิบัติอยู่ในหน้าที่
การประพฤติการปฏิบัติปัจจุบันถึงเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ๆ สำคัญเป็นอย่างยิ่ง สำคัญจริง ๆ ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องเข้าใจว่าไม่มีใครเอาอดีตกลับมาได้ ปัจจุบันเราต้องตั้งใจตั้งเจตนา การประพฤติการปฏิบัตินั้นต้องเอาชีวิตเป็นเดิมพัน การปฏิบัตินั้นถึงเป็นไฟต์ของการประพฤติการปฏิบัติ
ปัจจุบันนี้จะเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระธรรมพระวินัยนั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ปัจจุบันผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจว่าเราต้องมีฉันทะมีความพอใจมีปิติมีความสุขสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่เพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ กายวาจากิริยามารยาทอาชีพเราเอาวงจรในเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจเอามาใช้เอามาประพฤติปฏิบัติมาทำหน้าที่ เอาวินาทีต่อวินาที เพื่อให้วินาทีต่อวินาทีเพื่อให้การยกเลิกตัวตนได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
เราทุกคนต้องตั้งใจตั้งเจตนา ความตั้งใจตั้งเจตนาของเราต้องชัดเจน ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องเข้าใจความตั้งใจตั้งเจตนานั้นเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ๆ สำคัญเป็นอย่างยิ่งสำคัญจริง ๆ ต้องชัดเจน ความตั้งใจนั้นต้องเป็นหนึ่งเป็นเอก
การให้ทานต้องเข้าใจความหมายของการให้ทาน การให้ทานก็เพื่อเสียสละเพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน การรักษาศีลให้เรารู้เข้าใจ การรักษาศีลก็เพื่อมาเสียสละมายกเลิกตัวยกเลิกตน การเจริญสมาธิให้เรารู้เข้าใจ การเจริญสมาธินั้นก็เพื่อมาเสียสละมายกเลิกตัวยกเลิกตน การเจริญปัญญาให้เรารู้เข้าใจว่าการเจริญปัญญานั้นเราเอามาใช้เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจ ทานศีลสมาธิปัญญานั้นเอามาใช้เพื่อเสียสละเพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน เพื่อให้การยกเลิกตัวยกเลิกตนนั้นเป็นวงจรทางจิตใจ เพื่อให้อริยมรรคทางกายวาจากิริยามารยาทอาชีพได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ความหมายของสติปัฏฐาน ๔ ผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจ สติปัฏฐานทั้ง ๔ เราเอามาใช้เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน สติปัฏฐานทั้ง ๔ ของเรานั้นต้องเด่นต้องชัดเจน รู้กายในกาย รู้เวทนาในเวทนา รู้จิตในจิต รู้ธรรมในธรรม ต้องมีสติรู้ตัวทั่วพร้อมชัดเจน เพราะเหตุผลว่าสติปัฏฐานทั้ง ๔ นั้นเป็นวงจรที่ยกเลิกการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เพื่อให้ปฏิปทานั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
อริยมรรคมีองค์ ๘ ทั้งกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ เจตนาของเราต้องเด่นที่เราเอามาใช้ยกเลิกตัวยกเลิกตนยกเลิกการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เอาวินาทีต่อวินาที ด้วยความตั้งใจตั้งเจตนาเพื่อให้การประพฤติการปฏิบัติสง่างามทั้งกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ ต้องเป็นความสง่างาม เป็นความงามในเบื้องต้นท่ามกลางสูงสุดแห่งความสง่างามด้วยความตั้งใจตั้งเจตนา
เรายกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจนี้จะได้เป็นวิมุตติความหลุดพ้นทางจิตใจด้วยความสง่างามทั้งกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ อาชีพที่ยกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ
การเป็นพระอริยเจ้านั้นจึงเป็นการหยุดการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ความรู้คู่กับการประพฤติการปฏิบัติเอาวินาทีต่อวินาทีด้วยการยกเลิกตัวยกเลิกตน
การเป็นพระอริยเจ้านั้นเป็นเรื่องของจิตของใจ การเป็นพระอริยเจ้านั้นไม่ใช่เรื่องของกาย เรายกเลิกการเวียนว่ายตายทางจิตใจ กายวาจากิริยามารยาทก็ย่อมยกเลิกตามไปด้วย
ชาติศาสน์กษัตริย์อาศัยเหตุอาศัยปัจจัย อาศัยการยกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ วงจรกายวาจากิริยามารยาทอาชีพนั้นถึงจะหยุดวงจร
ใน ๒๐ พรรษาแรกหลังจากการตรัสรู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นท่านให้เอาการยกเลิกการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เอาวินาทีต่อวินาทีในการประพฤติการปฏิบัติเพื่อให้ปฏิปทาในการประพฤติการปฏิบัติได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงเปรียบบุรุษผู้ที่เอาไม้แห้งมาสีกันให้ลุกเป็นไฟ โบราณเค้าไม่มีไฟที่ทันสมัยเหมือนสมัยปัจจุบัน คนโบราณเค้าจะจุดไฟก่อไฟเค้าต้องเอาไม้แห้ง ๒ ชิ้นมาสีกันให้ลุกเป็นไฟ
คำเปรียบเทียบเกี่ยวกับ "การเอาไม้มาสีกันให้เกิดไฟ" มีปรากฏอย่างเด่นชัดและลึกซึ้งที่สุดในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา โดยผู้ที่นำมากล่าวและอุปมาไว้เป็นคนแรกคือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า และต่อมาถูกนำมาขยายความอย่างแพร่หลายโดยพระเถระชั้นผู้ใหญ่ เช่น พระนาคเสน ในคัมภีร์มิลินทปัญหา รวมถึงครูบาอาจารย์ยุคหลัง
โดยมีการนำไปเปรียบเทียบในหลายแง่มุมความหมาย ดังนี้
1. พระสัมมาสัมพุทธเจ้า (ตรัสไว้ในพระไตรปิฎก)
พระพุทธองค์ทรงใช้การอุปมาเรื่องไม้สีไฟในหลายพระสูตร เพื่ออธิบายหลักธรรมที่เข้าใจยากให้เห็นภาพชัดเจน:
- เปรียบกับ "ความเพียรที่ถูกวิธี" (ภูมิชสูตร): ทรงเปรียบเทียบว่า บุรุษที่ต้องการไฟ หากเอาไม้สดที่มียางมาสีกัน ต่อให้ตั้งความหวังหรือพยายามแค่ไหน ไฟก็ไม่มีวันลุกขึ้นมาได้ แต่ถ้าบุรุษนั้นเอา "ไม้แห้งที่หมดยาง" มาสีกัน ไฟย่อมลุกติดขึ้นมาได้แน่นอน ซึ่งทรงเปรียบเทียบกับการปฏิบัติธรรมว่า หากยังมีกิเลสตัณหาท่วมท้น (เหมือนไม้สดมียาง) ปฏิบัติไปก็ยากจะสำเร็จ แต่หากทำจิตให้ปราศจากกิเลสและมีความเพียรที่ถูกต้อง (เหมือนไม้แห้ง) ย่อมบรรลุธรรมได้แน่นอน
- เปรียบกับ "การเกิดขึ้นของเวทนา" (ผคฺคุนสูตร / ปัสสาทสูตร): ทรงเปรียบว่า เมื่อไม้สองท่อนมาสีกัน ความร้อนย่อมเกิดขึ้นและไฟย่อมลุกโพลง แต่เมื่อแยกไม้สองท่อนนั้นออกจากกัน ไฟและความร้อนนั้นก็ดับไป ทรงอุปมาสิ่งนี้กับการเกิด "สุข ทุกข์ หรือเฉยๆ" (เวทนา) ว่ามันไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่เกิดจากการที่ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ไปกระทบกับสิ่งภายนอก (ผัสสะ) เมื่อสิ่งกระทบแยกออกจากกัน ความทุกข์หรือความสุขนั้นก็ดับลงไปเอง
2. พระนาคเสน (กล่าวไว้ในมิลินทปัญหา)
ในคัมภีร์ มิลินทปัญหา พระนาคเสนได้ใช้คำอุปมานี้ทูลตอบคำถามของพระเจ้ามิลินท์ในเรื่อง "ที่ตั้งของพระนิพพาน"
- เปรียบกับ "การเข้าถึงพระนิพพาน": พระเจ้ามิลินท์ทรงถามว่า หากพระนิพพานไม่มีที่ตั้งอยู่ในทิศใดเลย พระนิพพานจะมีอยู่จริงได้อย่างไร? พระนาคเสนจึงทูลตอบว่า "อุปมาดังไฟที่ปกติไม่ปรากฏที่ตั้ง แต่เมื่อบุคคลเอาไม้มาสีกัน ไฟก็เกิดขึ้นได้ พระนิพพานก็เช่นเดียวกัน คือไม่ปรากฏที่ตั้งในทิศใด แต่เมื่อบุคคลพยายามบำเพ็ญศีล สมาธิ ปัญญา ให้แก่กล้าแล้ว พระนิพพานก็ปรากฏแจ้งขึ้นมาได้"
- 3. ครูบาอาจารย์และนักปราชญ์ยุคหลัง
- คำเปรียบเทียบนี้ถูกนำมาหยิบยกใช้ต่อในเชิงให้กำลังใจและสอนใจเกี่ยวกับการทำความดีและการฝึกจิต:
- เปรียบกับ "ความต่อเนื่องในการฝึกสมาธิ": พระอาจารย์สายปฏิบัติมักเปรียบการนั่งสมาธิเหมือนการเอาไม้มาสีกัน สมมติว่าต้องสีไม้ 500 ครั้งไฟถึงจะติด หากเราสีไปได้ 499 ครั้งแล้วหยุดพักเพื่อไปทำอย่างอื่น ความร้อนที่สะสมไว้ก็หายไป ต้องกลับมาเริ่มนับหนึ่งใหม่ การปฏิบัติธรรมจึงต้องทำอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอไฟปัญญาจึงจะลุกโชน
- คำเปรียบเทียบในลัทธิเซน (Zen): มีการเปรียบเปรยว่า "หากเรามีความเพียร รอคอยจนได้ไฟอันเกิดจากการเอาไม้มาสีกัน เมื่อนั้นบัวสีแดง (พุทธภาวะ) ก็จะโผล่ออกมาจากตมสีดำ" เพื่อสื่อถึงความอดทนในการค้นพบเนื้อแท้ของจิตตนเอง
ความรู้ต้องเป็นคู่กับการประพฤติการปฏิบัติเพื่อเอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ การประพฤติการปฏิบัตินั้นผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องเข้าใจ การประพฤติการปฏิบัตินั้นเป็นอาหารสำเร็จรูปอยู่ในความรู้คู่กับการประพฤติการปฏิบัติ สมมติสัจจะนั้นที่เป็นพระธรรมเป็นพระวินัยจึงเป็นสิ่งที่มีคุณเป็นสิ่งที่มีอุปการคุณ สมมติสัจจะนั้นจะส่งผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติด้วยการยกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ จะได้เข้าถึงความหลุดพ้น
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เราเข้าใจ ถ้าเรายกเลิกวงจรในการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ความทุกข์ความเครียดของเราจะไม่มีเลย นี้เป็นความสงบและปัญญาทำงานควบคู่กันไป
ด้วยเหตุผลนี้ การยกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ การประพฤติการปฏิบัตินั้นถึงเป็นสิ่งที่ทันโลกทันสมัยเป็นธรรมเป็นปัจจุบันธรรม การยกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดนั้นใจของเราทุกคนนั้นเป็นนามธรรมต้องอาศัยกายวาจากิริยามารยาทอาชีพเป็นผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติ การปฏิบัติใจที่ยกเลิกวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจต้องอาศัยกายวาจากิริยามารยาทอาชีพเป็นผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติ
ด้วยเหตุผลนี้ถึงมีคำว่างามในเบื้องต้นท่ามกลางสูงสุด พระพุทธศาสนานั้นถึงเป็นความสง่างามในเบื้องต้นท่ามกลางสูงสุด
การประพฤติการปฏิบัตินั้นเป็นเรื่องของจิตของใจ อาศัยกายวาจากิริยามารยาทเป็นผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติ ด้วยเหตุผลนี้ ที่ไหนเป็นปัจจุบันที่นั้นถึงเป็นสถานที่ประพฤติปฏิบัติ การประพฤติการปฏิบัตินั้นถึงไม่เลือกกาลเลือกเวลาเลือกสถานที่ ที่ไหนเป็นปัจจุบันที่นั้นต้องหยุดวงจรของตัวตน ต้องหยุดวงจรทางจิตใจที่เป็นนิติบุคคลตัวตน
การประพฤติการปฏิบัติเราอย่าไปคิดว่าทุกอย่างมันอยู่ที่ใจนั้นไม่ได้ ต้องอาศัยกายวาจากิริยามารยาทเป็นผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติ ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจ วาจาหิวอาหารต้องอาศัยกายเป็นผู้ทานอาหาร เวลาเหนื่อยต้องอาศัยกายเป็นผู้พักผ่อน
ด้วยเหตุผลนี้การประพฤติการปฏิบัติใจต้องรู้เข้าใจ ความรู้ความเข้าใจจะได้เอากายวาจากิริยามารยาทอาชีพมายกเลิกตัวยกเลิกตน มายกเลิกวงจรทางจิตใจ
เรามีฉันทะมีความพอใจ มีปิติมีความสุขมีความสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานยกเลิกตัวตน เอาปัญหามาเป็นปัญญา เอาวิกฤตมาเป็นโอกาส
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเป็นการมุ่งเป้ามายังตัวเรา นี้คือพุทธกิจขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี้คือศาสนกิจของพระอรหันต์ขีณาสพสาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี้คือคันถธุระ วิปัสสนาธุระของเสขบุคคลที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน
---------------------------------
โอวาทขององค์หลวงพ่อกัณหา สุขกาโม
เมตตาให้ไว้ในเช้าวันอาทิตย์ที่ ๒๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ณ วัดป่าทรัพย์ทวีธรรมาราม ต.วังหมี อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา




