๑๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
พสกนิกรชาวไทยและชาวต่างประเทศได้มาร่วมรวมกันประพฤติปฏิบัติธรรมเพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ด้วยความโทมนัสและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ได้ทรงมีต่อพสกนิกรชาวไทยและชาวโลกตลอดระยะเวลาที่ยาวนาน พระองค์เป็นผู้ทรงเปี่ยมด้วยพระเมตตาและพระปรีชาสามารถ ทรงอุทิศพระวรกาย พระสติปัญญา และพระราชหฤทัยในการบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานัปการ เพื่อธำรงไว้ซึ่งความผาสุกและความมั่นคงแห่งชาติไทย เราประชาชนชาวไทยต้องร่วมใจสมัครสมานสามัคคีทำความดีที่ประกอบด้วยปัญญา เพื่ออุทิศบุญกุศลน้อมเกล้าถวาย เพื่อเสด็จสู่สวรรคาลัย เข้าสู่สวรรค์มรรคผลพระนิพพาน
ขณะนี้เวลานี้เป็นเวลาฟังธรรม ให้ทุกท่านทุกคนพากันตั้งใจฟัง ทุก ๆ คนพากันปิดโทรศัพท์มือถือไว้ก่อน เพื่อไม่ให้รบกวนในการบรรยายธรรมไม่รบกวนในการฟังธรรม ในศาลาแห่งนี้ไม่อนุญาตให้ถ่ายรูปเพื่อจะไม่ได้รบกวนคนอื่น อนุญาตให้บันทึกเสียงธรรมะไว้ในโทรศัพท์ได้ ไม่ให้อนุญาตให้พูดคุยกันอยู่ในศาลาเวลาแสดงธรรม ไม่ให้เดินไปเดินมาเวลาบรรยายธรรม เมื่อมีความจำเป็นจะไปห้องสุขาก็ไปได้ ให้รักษาความสงบ ผู้ที่จะรับโทรศัพท์คุยโทรศัพท์ต้องให้ห่างจากศาลาไม่น้อยกว่า ๔๐ เมตร
ผู้ที่นำเด็กมา เด็กที่ควบคุมตัวเองยังไม่ได้ให้ผู้ปกครองนำเด็กออกไปจากศาลาต้องการฟังธรรมะ ลำโพงขยายเสียงก็มีอยู่นอกศาลาอยู่แล้ว เพื่อไม่ให้รบกวนการบรรยายธรรมและการฟังธรรม
ให้พากันนั่งให้สบาย นั่งให้ตัวตรง ๆ อย่าไปนั่งตัวโค้งตัวงอ เพื่อเราจะได้มีสติมีสัมปชัญญะ ใจไม่สงบไม่เป็นไรให้ตัวของเราตรง ๆ ไว้ก่อน ถ้าตัวเราตรงใจของเราก็จะสงบเอง การปฏิบัติใจนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เราปฏิบัติที่กาย ใจไม่สงบก็ให้ตัวตรงไว้ก่อนใจเราก็จะสงบเอง ใจของเรานั้นเป็นนามธรรม การฝึกใจปฏิบัติใจนั้นต้องไปปฏิบัติที่กาย ไปปฏิบัติที่วาจาที่กิริยาที่มารยาทที่อาชีพ อาศัยกายวาจากิริยามารยาทเป็นหลักการของการประพฤติการปฏิบัติ
วันนี้เป็นวันอาทิตย์ที่ ๑๑ เดือนตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ความคิดการกระทำคำพูดกิริยามารยาทอาชีพเป็นอาหารของจิตใจ นี้คือขบวนการของการเวียนว่ายตายเกิด สัมมาทิฏฐิความเห็นถูกต้องความเข้าใจถูกต้อง ว่าความคิดการกระทำคำพูดกิริยามารยาทอาชีพนี้คืออาหารของจิตของใจ ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านตรัสว่า เพราะสิ่งนี้มีสิ่งต่อไปถึงมี
สัมมาทิฏฐิ ความเห็นถูกต้อง ความเข้าใจถูกต้อง มีความดำริชอบทั้งกายวาจาการกระทำคำพูดกิริยามารยาทอาชีพเป็นผู้ดำริออกจากกามออกจากพยาบาท
การเวียนว่ายตายเกิด องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านถึงให้เอาการเวียนว่ายตายเกิดในเรื่องของจิตใจ เพราะเหตุผลว่า ความคิดคำพูดการกระทำกิริยามารยาทอาชีพนี้เป็นอาหารของจิตใจ
ถ้าเราไปเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นมันเป็นปลายเหตุ การแก้ปัญหาที่ปลายเหตุนั้นมันแก้ไม่ได้ การเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นมันนานเกิน บุคคลที่เกิดมาแล้วกว่าจะตายมันเป็นเวลานานเกินหลายสิบปี เป็นร้อยปี อย่างนี้เป็นต้น
ด้วยเหตุผลนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้รู้ให้เข้าใจ ให้เอาการเวียนว่ายตายเกิดในเรื่องของจิตของใจ ไม่เอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกาย การประพฤติการปฏิบัตินั้นจะได้แก้ที่ต้นเหตุ ไม่ต้องไปแก้ที่ปลายเหตุ ไม่ต้องมีความคิดว่าพระนิพพานอยู่ในอนาคตกาลเบื้องหน้าโน้นเทอญ ถ้าเราคิดอย่างนี้เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราลูบคลำในศีลในพรตในข้อวัตรข้อปฏิบัติ การปฏิบัติของเราจะไม่ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ การประพฤติการปฏิบัตินั้นต้องติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
เราต้องรู้ต้องเข้าใจว่าเราต้องเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เราจะได้ตั้งอกตั้งใจตั้งเจตนา
ภาชนะที่ใช้งานได้นั้นต้องเป็นภาชนะที่ตั้งไว้ ภาชนะที่ล้มภาชนะที่คว่ำย่อมเป็นภาชนะที่ใช้การใช้งานไม่ได้ ความรู้ความเข้าใจในปัญหานี้จะเปลี่ยนเป็นปัญญา การยกเลิกตรึกในกามนี้เป็นปัญญา การยกเลิกตรึกในพยาบาทนี้คือปัญญา การยกเลิกตรึกในกามตรึกในพยาบาทต้องให้ปฏิปทา ๒ อย่างนี้ได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ความสงบและปัญญา ๒ อย่างนี้เป็นความรู้คู่กับการประพฤติคู่กับการปฏิบัติ สมองกับลมหายใจจะได้ทำงานไปพร้อม ๆ กัน สมองกับหัวใจจะได้ทำงานไปพร้อม ๆ กัน ผู้มีปัญญามาก ๆ ก็ต้องสงบมาก ๆ เหนื่อยจะได้พักผ่อน หายเหนื่อยจะได้ทำงาน ปัญญากับความสงบจะได้ทำงานไปพร้อม ๆ กัน สมองกับลมหายใจจะได้ทำงานไปพร้อม ๆ กัน เราจะได้เอาปัญหานั้นมาเป็นปัญญา ความคิดนั้นถึงเป็นอาหาร ถ้าเราไปคิดอย่างไรอาหารนั้นก็ย่อมเป็นอย่างนั้น เราไปคิดในกามอาหานั้นก็ย่อมเป็นกาม เราไปคิดในเรื่องพยาบาท อาหารนั้นก็จะเป็นพยาบาท
การเวียนว่ายตายเกิดนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านถึงให้เราเอาเรื่องจิตเรื่องใจ เอาเรื่องของความคิด จิตใจของเรารู้เข้าใจว่าอาหารนั้นคือความคิด เบื้องต้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เราเข้าใจ ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องยกเลิกตัวตน ยกเลิกการตรึกคิดในกามในพบาบาท เพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
อย่างเรามานั่งสมาธิอย่างนี้แหละก็เพื่อจะให้สมองเราหยุดทำงานในการตรึกนึกคิดในเรื่องกาม ตรึกนึกคิดในเรื่องพยาบาท เพื่อสมองของเราจะได้ยกเลิกกามยกเลิกพยาบาท เพื่อจะได้เข้าถึงความว่าง เหนื่อยแล้วต้องพักผ่อน หายเหนื่อยแล้วถึงทำงาน เพื่อให้สมองกับหัวใจกับเราลมหายใจนั้นได้ทำงานไปพร้อม ๆ กัน
กสิณหรือว่ากระแส กสิณนั้นเพื่อให้สมองเราได้ยกเลิกกามยกเลิกพยาบาท เพื่อให้สมองกับลมหายใจได้ทำงานไปพร้อม ๆ กัน
กสิณหรือว่ากระแสคือความเป็นหนึ่งด้วยการพักผ่อนสมอง เพื่อสมองเราจะได้เข้าสู่ความว่าง เพื่อสมองของเราจะได้พักผ่อน เพื่อสมองเราจะได้ยกเลิกตัวยกเลิกตน
ด้วยเหตุผลนี้ผู้มีปัญญามากก็ต้องสงบมาก ๆ ผู้สงบมาก ๆ ก็ต้องเสียสละมาก ๆ เพราะเหตุผลว่าความหลุดพ้นนั้นไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน ความหลุดพ้นนั้นได้แก่การยกเลิกตัวยกเลิกตน ความหลุดพ้นนั้นได้แก่การยกเลิกตัวยกเลิกตน ความหลุดพ้นนั้นเป็นปัญญาสัมมาทิฏฐิเป็นปัญญาบริสุทธิคุณ ไม่ใช่ปัญญาที่เป็นตัวเป็นตน เป็นปัญญาที่เหนื่อยแล้วพักผ่อนหายเหนื่อยแล้วทำงาน
การประพฤติการปฏิบัติการทำหน้าที่นั้นจึงเป็นบริสุทธิคุณ การทำหน้าที่การประพฤติการปฏิบัตินั้นเป็นความรู้ความเข้าใจ เหนื่อยแล้วพักผ่อน หายเหนื่อยแล้วทำงาน
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเป็นอริยมรรคเป็นปัญญาสัมมาทิฏฐิ เป็นปัญญาบริสุทธิคุณ การปฏิบัติที่บริสุทธิคุณนี้จะมีแต่คุณมีแต่ประโยชน์ ถึงมีคำศัพท์ว่าพุทธคุณ ธัมมคุณ สังฆคุณ วิมุตติความหลุดพ้นนั้นจึงอยู่ที่ปัจจุบันหน้าที่ที่เป็นปัญญาบริสุทธิคุณ
การประพฤติการปฏิบัติจึงยกเลิกระบบของนายทุน ยกเลิกระบบของกรรมกร นายทุนได้แก่ผู้ลงทุนผู้หวังผลประโยชน์ตอบแทน กรรมกรหมายถึงผู้ที่ทำงานมีความรู้ความเข้าใจว่าเมื่อทำงานเสร็จแล้วจะได้รับผลตอบแทน นี้เรียกว่ากรรมกร
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เราเข้าใจ เราทำดีก็ดีอยู่แล้วเราจะไปเอาอะไร เรามีปัญญาก็ดีอยู่แล้วจะไปเอาอะไร ความอยากความไม่อยากนี้เป็นการตรึกในกาม นี้เป็นการตรึกในพยาบาท ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องเข้าใจ ความอยากความไม่อยากนี้เป็นการตรึกในกามตรึกในพยาบาท ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจ ความคิดนั้นจึงเป็นอาหารของจิตใจ
เราต้องรู้ต้องเข้าใจว่าความคิดนั้นเป็นอาหารของใจ เราคิดอย่างไรก็ได้อาหารอย่างนั้น ถ้าเรายกเลิกตัวยกเลิกตน อาหารของตัวของตนนั้นก็ไม่มี ถ้าเราอยากเราต้องการ เราไม่อยากไม่ต้องการเราก็เป็นตัวเป็นตนมีตัวมีตน ความคิดของเรามันรวดเร็วว่องไวมาก เราถึงมีการพักผ่อน อย่างเรานั่งสมาธินี้เพื่อให้สมองนิ่งสมองพักผ่อน อย่างเรานั่งตัวตรง ๆ ให้ตัวตรงติดต่อต่อเนื่องกันนาน ๆ สมองเราจะได้พักผ่อน เรามีฉันทะมีความพอใจมีปิติมีความสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่ ในการนั่งตัวตรงเพื่อเราจะซ่อมแซมสมอง สมองของเราจะได้พักผ่อน สมองของเราจะได้ยกเลิกตรึกในกามตรึกในพยาบาท เพราะเราเป็นคนมีปัญญามากก็ต้องสงบมาก ๆ เพื่อซ่อมแซมสมอง สมองจะได้พักผ่อน
อย่างเราอยู่ในที่วิเวก ไปในป่าในเขาที่เป็นธรรมชาติที่ไม่ปรุงแต่ง ธรรมชาติที่ยกเลิกเรื่องเฟอร์นิเจอร์ทั้งหลาย ใจของเราก็จะอยู่กับธรรมชาติที่บริสุทธิ์ไม่ปรุงแต่งติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ นี้เป็นการซ่อมแซมสมอง เราทำอย่างนี้เรียกว่ากระแสหรือว่ากสิณ เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้สมองเราได้พักผ่อน การประพฤติการปฏิบัตินั้นถึงมีการทำสมาธิเข้าสมาบัติเพื่อให้สมองเราได้พักผ่อนชั่วครู่ชั่วยามที่มีคำว่าเหนื่อยแล้วก็พักผ่อน หายเหนื่อยแล้วจะได้ทำงาน
สมมติสัจจะนั้นเราต้องรู้ต้องเข้าใจ สมมติสัจจะนั้นมีไว้ให้เราเอามาใช้เอามาประพฤติเอามาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่ สมมติสัจจะนั้นเราต้องรู้เข้าใจ สมมติสัจจะนั้นเป็นอุปกรณ์ที่เราเอามาใช้ยกเลิกตัวยกเลิกตน ไม่เอาสมมติสัจจะนั้นมาใช้เป็นตัวเป็นตน สมมติสัจจะนั้นเอามาใช้ให้เรายกเลิกตัวยกเลิกตนนะ
ที่เค้าสมมติว่าเราและสมมติว่าคนอื่นมีไว้ทำไม มีไว้เพื่อให้เรายกเลิกตัวยกเลิกตน สมมติสัจจะนั้นเอามาใช้เพื่อยกเลิกตัวตน เพราะเหตุผลว่าตัวตนนั้นมันเป็นวัฏฏสงสาร
พระธรรมพระวินัยเพื่อให้เราพากันมายกเลิกตัวยกเลิกตน กฎหมายที่เป็นธรรมนูญทุก ๆ มาตรามีไว้ทำไม เข้าใจมั๊ย มีไว้สำหรับให้เรายกเลิกตัวยกเลิกตน เราต้องพากันรู้พากันเข้าใจ ถ้าเราไม่ยกเลิกตัวยกเลิกตนเราจะพากันแก้ปัญหาได้มั๊ย มีคำตอบอยู่ในตัวอยู่แล้วว่าแก้ปัญหาไม่ได้ การยกเลิกตัวยกเลิกตนต้องเอาวาระจิตใจที่เรายกเลิกตัวยกเลิกตนอยู่ที่ปัจจุบัน ภพชาติในการเวียนว่ายตายเกิดนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงให้เอาภพชาติทางด้านจิตใจอยู่ที่ปัจจุบัน
อริยมรรคที่เป็นความคิดคำพูดการกระทำกิริยามารยาทอาชีพนี้ถึงมีไว้สำหรับยกเลิกตัวยกเลิกตน การเรียนการศึกษาการทำหน้าที่การทำงานจึงจะเป็นพระนิพพานอยู่ในหน้าที่
ด้วยเหตุผลนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เราเข้าใจ การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงไม่ได้ไปแก้ที่ปลายเหตุ การประพฤติการปฏิบัตินั้นเป็นการทำหน้าที่ของตัวเราเอง
การที่เราเป็นข้าราชการเป็นนักการเมืองเป็นนักบวชนั้นจึงไม่ได้ไปแก้ที่คนอื่น เป็นการทำหน้าที่ของตัวเอง เป็นการยกเลิกตัวยกเลิกตนของตัวเอง วิมุตติความหลุดพ้นนั้นจึงอยู่ในหน้าที่ของหน้าที่นั้นเอง
ความรู้ความเข้าใจนี้เป็นสิ่งที่สำคัญมาก ๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เรารู้ให้เราเข้าใจ เมื่อไม่รู้ไม่เข้าใจแล้วเราจะทำให้ถูกต้องได้อย่างไร พระพุทธเจ้าแสดงธรรมจุดมุ่งหมายนั้นเพื่อความรู้ความเข้าใจ ความรู้ความเข้าใจนั้นจะเอาไปใช้อยู่ทุกหนทุกแห่ง ที่ไหนเป็นปัจจุบัน ที่นั้นจึงเป็นการประพฤติการปฏิบัติอยู่ทุกที่ทุกหนทุกแห่ง
เพราะตัวผู้รู้จะเป็นคู่ประพฤติคู่ปฏิบัติ ๒ อย่างนี้จะแยกกันไม่ได้ที่มีคำว่าเหนื่อยแล้วก็พักผ่อน หายเหนื่อยแล้วก็ทำงาน ยกเลิกตัวยกเลิกตนเพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ความรู้ความเข้าใจจะมองเห็นว่าปัจจุบันเป็นสิ่งที่สำคัญ ไม่มีอะไรที่สำคัญมากกว่าปัจจุบัน ความคิดคำพูดการกระทำกิริยามารยาทอาชีพที่อยู่ที่ปัจจุบันนี้จึงเป็นสิ่งที่สำคัญมาก การประพฤติการปฏิบัตินั้นจะไม่มีการลูบคลำในศีลในพรตในข้อวัตรข้อปฏิบัติ เพราะโอกาสดี ๆ นี้มันอยู่ที่ปัจจุบัน
ด้วยเหตุผลนี้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องมีฉันทะมีความพอใจมีปิติมีความสุขมีความสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่ เพราะเหตุผลว่าวาระนั้นมีเพียงวาระเดียวไม่มีหลายวาระ เอาการเวียนว่ายตายเกิดในเรื่องจิตเรื่องใจ
กายวาจากิริยามารยาทจึงเป็นอริยมรรคอยู่ในหน้าที่อยู่ที่ปัจจุบัน เพราะปัจจุบันนี้เป็นสิ่งที่สำคัญมาก ๆ สำคัญเป็นอย่างยิ่ง สำคัญจริง ๆ เพราะอดีตที่ผ่านมาแล้วเอากลับคืนมาไม่ได้ อนาคตที่ยังไม่มาถึงก็ยังปฏิบัติไม่ได้ ปัจจุบันนั้นจึงเป็นโอกาส
ด้วยเหตุผลนี้เราทุกคนต้องรู้ต้องเข้าใจในเรื่องของปัจจุบัน เพราะปัจจุบันนั้นเป็นวาระแห่งชาติ
ทุกท่านทุกคนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เราเข้าใจว่าปัจจุบันนั้นเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ว่าปัจจุบันนี้เราต้องยกเลิกตัวยกเลิกตน ทานศีลสมาธิภาวนาเราต้องรู้เข้าใจ ว่าทานศีลสมาธิภาวนามีไว้ทำไม ทานศีลสมาธิภาวนามีไว้เพื่อมายกเลิกตัวยกเลิกตน
ท่านผู้ฟังท่านผู้ปฏิบัติทั้งหลายต้องรู้ต้องเข้าใจว่าตัวตนนั้นคือความเสียหาย ว่าตัวตนนั้นแหละคือการพังทลายอย่างเดียวเช่นเดียวกันกับตึก สตง. สำนักงานตรวจเงินแผ่นดินของเมืองไทยประเทศไทย
งานของเรา เราต้องรู้ต้องเข้าใจ งานทางความคิดคำพูดการกระทำกิริยามารยาทอาชีพต้องเป็นงานที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน ปัญญาบริสุทธิคุณนั้นต้องเป็นปัญญาที่ยกเลิกตัวยกเลิกตนถึงจะเรียกว่าปัญญาบริสุทธิคุณ
เราต้องรู้ต้องเข้าใจ เรามาทำหน้าที่เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน ปฏิปทาของเราต้องเอามาใช้เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน ความรู้ต้องคู่กับการประพฤติการปฏิบัติเพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน
มีคำถามว่า ถ้าเป็นคนรวยทางวัตถุมหาศาลเราจะดับทุกข์ได้ไหม มีคำตอบอยู่ในตัวอยู่แล้วว่าดับทุกข์ไม่ได้
มีคำถามว่า เรามียศมีตำแหน่งควบคุมคนทั้งโลก ถ้าเรามีตัวมีตนเราดับทุกข์ได้ไหม มีคำตอบอยู่ในตัวอยู่แล้วว่าดับทุกข์ไม่ได้
ด้วยเหตุผลนี้การยกเลิกตัวยกเลิกตนนั้นจึงจะสิ้นสุดความทุกข์ได้ ด้วยเหตุผลนี้การยกเลิกตัวยกเลิกตนของเรานั้นจึงเป็นสิ่งที่สำคัญกว่าทุกสิ่งทุกอย่าง
เรายกเลิกตัวยกเลิกตน เราทุกคนก็ไม่ต้องไปทำอะไร เพราะการยกเลิกตัวยกเลิกตนนั้นเป็นการยกเลิกความทุกข์ ตำแหน่งของพระพุทธเจ้านั้นจึงเป็นตำแหน่งที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน ตำแหน่งของพระอรหันต์ขีณาสพสาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงเป็นตำแหน่งที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจว่าตำแหน่งของเรานั้นต้องเป็นตำแหน่งที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน ตำแหน่งข้าราชการนักการเมืองตำแหน่งนักบวชประชาชนมหาชนทั้งหลายต้องเป็นตำแหน่งที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เรารู้เข้าใจ เราจะได้เอาตำแหน่งเอาหน้าที่นั้นมายกเลิกตัวยกเลิกตน
ในคืนวันเพ็ญ ๑๕ ค่ำของวันตรัสรู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านพิจารณาขบวนการของการเวียนว่ายตายเกิด พิจารณาขบวนการของการหยุดเวียนว่ายตายเกิด เมื่อเรายังไม่พบญาณ, ได้แล่นท่องเที่ยวไปในสงสารเป็นอเนกชาติ แสวงหาอยู่ซึ่งนายช่างปลูกเรือน, คือตัณหาผู้สร้างภพ, การเกิดทุกคราวเป็นทุกข์ร่ำไป นี่แน่ะนายช่างปลูกเรือน, เรารู้จักเจ้าเสียแล้ว, เจ้าจะทำเรือนให้เราไม่ได้อีกต่อไป โครงเรือนทั้งหมดของเจ้าเราหักเสียแล้ว, ยอดเรือนเราก็รื้อเสียแล้ว จิตของเราถึงแล้วซึ่งสภาพที่อะไรปรุงแต่งไม่ได้อีกต่อไป, มันได้ถึงแล้วซึ่งความสิ้นไปแห่งตัณหา, คือถึงนิพพาน
ความดับทุกข์ไม่มีทุกข์นั้นจึงอยู่ที่รู้เข้าใจอยู่ที่ทำหน้าที่มีฉันทะมีความพอใจมีปิติมีความสุขมีเอกัคคตาในการทำหน้าที่ ความดับทุกข์ไม่มีทุกข์นั้นจึงอยู่ทุกหนทุกแห่งที่เรายกเลิกตัวตนอยู่ที่เราทำหน้าที่
ด้วยเหตุผลนี้เราต้องพากันรู้พากันเข้าใจ มามีฉันทะมีความพอใจมีปิติมีความสุขมีความสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่เพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่อง
เสขบุคคลคือผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติผู้ทำหน้าที่ กิจที่ควรทำและกิจไม่ควรทำ เพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
การยกเลิกตัวตนในปัจจุบันนี้ จะเป็นการยกเลิกกามยกเลิกพยาบาท จะเป็นการซ่อมแซมสมองที่มีคำว่าเหนื่อยแล้วพักผ่อน หายเหนื่อยแล้วทำงาน สมาธิกับปัญญา จะได้ทำงานควบคู่กันไป
ท่านพระสารีบุตรผู้มีปัญญามากวันหนึ่งได้พาสามเณรสุขะออกภิกขาจารบิณฑบาตจะเดินทางไปยังหมู่บ้าน ระหว่างเดินทางได้ผ่านเหตุการณ์ต่าง ๆ ท่านพระสารีบุตรก็ได้เอาเหตุการณ์ต่าง ๆ นั้นมาฝึกสอนสามเณรให้รู้ให้เข้าใจในเรื่องของเหตุของปัจจัย เพื่อให้สามเณรนั้นเกิดปัญญา เพราะปัญญานี้สำคัญกว่าทุกอย่าง ความรู้ความเข้าใจนี้เป็นสิ่งที่สำคัญกว่าทุกอย่าง เพื่อให้สามเณรได้เกิดปัญญา
ประวัติศาสตร์ที่เอามากล่าวให้ท่านผู้ฟังเกิดปัญญา
สามเณรสุขฝึกตนจากกิจกรรมของชาวนา สามเณรฝึกตนจากนายช่างดัดลูกศร และช่างไม้จนสามเณร ๗ ขวบได้บรรลุพระอรหันต์ขีณาสพ
ในสมัยพุทธกาลมีสามเณรคนหนึ่ง ชื่อสามเณรสุข อายุประมาณ ๗ ขวบ เป็นลูกศิษย์ของพระสารีบุตร
วันหนึ่งก็เดินตามพระสารีบุตรไปบิณฑบาต
ระหว่างที่เดินผ่านทุ่งนา ก็เห็นชาวนากำลังไถน้ำเข้านา พอเดินต่อไปสักหน่อย เข้าไปในหมู่บ้าน ก็เห็นช่างธนูกำลังดัดลูกธนูอยู่ เดินต่อไปอีกหน่อย ก็เห็นช่างไม้กำลังถากไม้ ก็เกิดฉุกคิดขึ้นมานะว่า น้ำก็ดี ลูกธนูก็ดี ไม้ก็ดีพวกนี้ มันไม่มีชีวิตจิตใจนี่ก็ยังสามารถที่จะดัดแปลงทำให้เป็นประโยชน์ได้ แล้วเรานะมีจิตมีใจ ทำไมจะดัดแปลงหรือว่าพัฒนาให้ดีขึ้นไม่ได้
ท่านก็คิดต่อไปว่า คนอื่นนี่เขาดัดแปลง เปลี่ยนแปลงสิ่งนอกตัว แล้วเราล่ะควรจะทำอะไรดี แล้วท่านก็ได้คำตอบว่า เราก็ควรจะฝึกตนซิ ฝึกจิตฝึกใจพอคิดได้เช่นนี้นี่ เกิดความปรารถนาแรงกล้านะที่อยากจะภาวนาอยากจะฝึกจิตฝึกใจของตนอย่างเข้มข้น ก็เลยขอลา บอกลาขออนุญาตพระสารีบุตรว่า ขอกลับไปที่สำนัก ไม่ขอบิณฑบาตต่อแล้ว พระสารีบุตรก็อนุญาต แต่ไม่ทราบเหตุผลนะ
สามเณรสุขขออนุญาตก็ให้อนุญาต สามเณรกลับไปถึงสำนัก ก็ไปที่วิหารก็ภาวนาเจริญวิปัสสนา และไม่นานนะก็บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์เลย
ช่วงพอดีกับที่พระสารีบุตรกลับจากบิณฑบาต
อันนี้ก็เลยเป็นที่มาของคาถาในธรรมบถ ธรรมบถนี้เป็นคัมภีร์ในพระไตรปิฎก
ที่พระพุทธเจ้าเปล่งเป็นภาษิตว่า ชาวนาไขน้ำเข้านา ช่างธนูดัดธนู
ช่างไม้ถากไม้ ส่วนบัณฑิตฝึกตน
น่าสนใจนะที่สามเณรสุขนี่ท่านมองว่า คนอาชีพอื่นๆ นี่ เขามุ่งดัดแปลงสิ่งภายนอก จะเป็นน้ำก็ดี จะเป็นลูกธนูก็ได้ จะเป็นไม้ก็ดี สมัยนี้อาจจะเป็นเหล็ก เป็นอุปกรณ์ของใช้ เป็นเครื่องจักร รถยนต์ ตู้เย็น ดัดแปลงก่อสร้าง หรือว่าบริหารผู้คน แต่ว่าสิ่งหนึ่งที่สำคัญนะ สำหรับบัณฑิตนะก็คือ การดัดแปลงหรือว่าเปลี่ยนแปลงตัวเอง
คนเราจะมีอาชีพใดก็แล้วแต่ นี่ถึงแม้เราจะเกี่ยวข้องกับสิ่งภายนอก เช่น พ่อครัวแม่ครัวก็เอาอาหารมาปรุงเป็นอาหาร หรือว่านักวิทยาศาสตร์ก็อาจจะคิดค้นเอาสิ่งต่างๆ มาประดิษฐ์ หรือว่าเอามาผลิตความรู้
อันนั้นก็เป็นหน้าที่ที่ควรทำ แต่ว่าสิ่งที่มองข้ามไม่ได้ โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่ปรารถนาจะเป็นบัณฑิตก็คือ การฝึกตน การเปลี่ยนแปลงตน โดยเฉพาะความคิดจิตใจ แล้วที่น่าสนใจอย่างหนึ่งก็คือว่า สามเณรสุขนี่ท่านฉุกคิดขึ้นมานี่ จากการที่ได้เห็นสิ่งที่ดูเหมือนเป็นธรรมดาสามัญ ชาวนากำลังทดน้ำเข้านาก็ดี ช่างไม้กำลังถากไม้ ช่างธนูกำลังดัดลูกธนู
อันนี้เป็นภาพที่ธรรมดาสามัญ ที่เห็นอยู่เป็นประจำ แต่ว่าสำหรับสามเณรสุขนี่ พอเห็นภาพเหล่านี้แล้วนี่มันไม่ธรรมดา มันทำให้เกิดข้อคิด ทำให้เกิดปัญญาขึ้นมาถึงกับเป็นแรงผลักดันทำให้บรรลุอรหันตผลเลยทีเดียวจะเรียกว่าท่านได้เรียนธรรมะ จากภาพเหล่านี้ก็ได้ซึ่งสำหรับคนทั่วไปก็เป็นภาพธรรมดาสามัญ
สามเณรน้อย ๆ อายุเพียง ๗ ขวบมีความรู้ความเข้าใจ ความรู้เป็นเนื้อเดียวกับการประพฤติการปฏิบัติ สามเณรน้อย ๆ นั้นก็ย่อมเป็นพระอรหันต์ขีณาสพ
---------------------------------
โอวาทขององค์หลวงพ่อกัณหา สุขกาโม
เมตตาให้ไว้ในเช้าวันอาทิตย์ที่ ๑๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ณ วัดป่าทรัพย์ทวีธรรมาราม ต.วังหมี อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา


