๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
พสกนิกรชาวไทยและชาวต่างประเทศได้มาร่วมรวมกันประพฤติปฏิบัติธรรมเพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ด้วยความโทมนัสและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ ที่พระองค์ได้ทรงมีต่อพสกนิกรชาวไทยและชาวโลกตลอดระยะเวลาที่ยาวนาน พระองค์เป็นผู้ทรงเปี่ยมด้วยพระเมตตาและพระปรีชาสามารถ ทรงอุทิศพระวรกาย พระสติปัญญา และพระราชหฤทัยในการบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานัปการ เพื่อธำรงไว้ซึ่งความผาสุกและความมั่นคงแห่งชาติไทย เราประชาชนชาวไทยต้องร่วมใจสมัครสมานสามัคคีทำความดีที่ประกอบด้วยปัญญา เพื่ออุทิศบุญกุศลน้อมเกล้าถวาย เพื่อเสด็จสู่สวรรคาลัย เข้าสู่สวรรค์มรรคผลพระนิพพาน
ขณะนี้เวลานี้เป็นเวลาฟังธรรม ให้ทุกท่านทุกคนพากันตั้งใจฟัง ทุก ๆ คนพากันปิดโทรศัพท์มือถือไว้ก่อน เพื่อไม่ให้รบกวนในการบรรยายธรรมไม่รบกวนในการฟังธรรม ในศาลาแห่งนี้ไม่อนุญาตให้ถ่ายรูปเพื่อจะไม่ได้รบกวนคนอื่น อนุญาตให้บันทึกเสียงธรรมะไว้ในโทรศัพท์ได้ ไม่ให้อนุญาตให้พูดคุยกันอยู่ในศาลาเวลาแสดงธรรม ไม่ให้เดินไปเดินมาเวลาบรรยายธรรม เมื่อมีความจำเป็นจะไปห้องสุขาก็ไปได้ ให้รักษาความสงบ ผู้ที่จะรับโทรศัพท์คุยโทรศัพท์ต้องให้ห่างจากศาลาไม่น้อยกว่า ๔๐ เมตร
ผู้ที่นำเด็กมา เด็กที่ควบคุมตัวเองยังไม่ได้ให้ผู้ปกครองนำเด็กออกไปจากศาลาต้องการฟังธรรมะ ลำโพงขยายเสียงก็มีอยู่นอกศาลาอยู่แล้ว เพื่อไม่ให้รบกวนการบรรยายธรรมและการฟังธรรม
ให้พากันนั่งให้สบาย นั่งให้ตัวตรง ๆ อย่าไปนั่งตัวโค้งตัวงอ เพื่อเราจะได้มีสติมีสัมปชัญญะ ใจไม่สงบไม่เป็นไรให้ตัวของเราตรง ๆ ไว้ก่อน ถ้าตัวเราตรงใจของเราก็จะสงบเอง การปฏิบัติใจนั้นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เราปฏิบัติที่กาย ใจไม่สงบก็ให้ตัวตรงไว้ก่อนใจเราก็จะสงบเอง ใจของเรานั้นเป็นนามธรรม การฝึกใจปฏิบัติใจนั้นต้องไปปฏิบัติที่กาย ไปปฏิบัติที่วาจาที่กิริยาที่มารยาทที่อาชีพ อาศัยกายวาจากิริยามารยาทเป็นหลักการของการประพฤติการปฏิบัติ
วันนี้เป็นวันจันทร์ที่ ๕ เดือนตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
เราทุกคนที่เกิดมา เกิดมาเพราะอวิชชาเพราะความหลง เราพากันมาอาศัยความรู้เข้าใจเพื่อการประพฤติการปฏิบัติของเรานั้นจะได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ พากันมายกเลิกตัวยกเลิกตน มายกเลิกความหลง
การเกิดมาของเราทุกคนเกิดจากอวิชชาเกิดจากความหลง เราพากันมารู้พากันมาเข้าใจจะได้เอาความหลงนั้นเป็นปัญญา จะได้เอาวิกฤตนั้นมาเป็นโอกาส การเวียนว่ายตายเกิดนั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้เราเอาปัจจุบันขณะ เพราะการเวียนว่ายตายเกิดนั้นเป็นปัจจุบันขณะ ๆ ไป ขณะทางกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ การเวียนว่ายตายเกิดนั้นจะเป็นปัจจุบันขณะ ๆ ไป ปัญหานั้นจะได้เปลี่ยนเป็นปัญญา วิกฤตนั้นก็จะเปลี่ยนเป็นโอกาส
เราเอาการเวียนว่ายตายเกิดในวงจรที่กายวาจากิริยามารยาทอาชีพอยู่ที่ปัจจุบัน การประพฤติการปฏิบัติของเราจะได้หยุดเวียนว่ายตายเกิดได้อยู่ที่ปัจจุบันขณะ ถ้าเราจะไปเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางสรีระร่างกายนั้นมันยาวนานเกิน เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราทุกคนนั้นตั้งอยู่ในความประมาท
ด้วยเหตุผลนี้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นท่านถึงให้เราเอาการเวียนว่ายตายเกิดในขณะของกายวาจากิริยามารยาทมารวมลงที่ใจที่เกิดดับ วงจรเวียนว่ายตายเกิดถึงจะไม่ตั้งอยู่ในความประมาท
ด้วยเหตุผลนี้ที่มีผู้ไปทูลถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่าตายแล้วเกิดหรือว่าตายแล้วสูญ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านตรัสว่า นี้ขึ้นอยู่ที่เหตุที่ปัจจัย ขึ้นอยู่ที่เงื่อนไข องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นให้เราพากันเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจที่ปัจจุบันเพราะเหตุผลว่า อดีตก็มาอยู่ที่ปัจจุบัน อนาคตจะไปข้างหน้าก็อยู่ที่ปัจจุบัน
ด้วยเหตุผลนี้เราทุกคนจึงพากันรู้พากันเข้าใจ ต้องเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจอยู่ที่ปัจจุบัน อย่าไปเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายเพราะว่ามันนานเกิน จะเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เรานั้นตั้งอยู่ในความประมาท
อริยมรรคแนวทางแห่งการประพฤติการปฏิบัติถึงเป็นอริยมรรคทางกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ
สมมติสัจจะนั้นเป็นสิ่งที่เราต้องพากันมารู้มาเข้าใจ เราจะได้เอาสมมติสัจจะนั้นมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่
เรารู้เราเข้าใจว่าเราจะมาเอาสมมติสัจจะมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่ สมมติสัจจะนั้นเราต้องรู้เข้าใจว่าสมมติสัจจะนั้นเป็นบริสุทธิคุณ เป็นปัญญาบริสุทธิคุณ เป็นกรุณาบริสุทธิคุณ เป็นเมตตาบริสุทธิคุณ สมมตินั้นมีแต่คุณ
เราพากันรู้พากันเข้าใจว่าสมมติสัจจะนั้นมีแต่คุณ เราต้องเอาสมมติสัจจะมาใช้มาปฏิบัติมาทำหน้าที่ด้วยเราทุกคนรู้เข้าใจว่า เราทุกคนนั้นจะไปมีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้นไม่ได้ ถ้ามีข้อแม้แล้วจะเกิดความเสียหาย จะเกิดการพังทลายอย่างเดียวเช่นเดียวกันกับตึก สตง. สำนักงานตรวจเงินแผ่นดินของเมืองไทยประเทศไทย
เรามีฉันทะมีความพอใจ มีปิติมีความสุขมีความสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่เพื่อปฏิบัติต่อสมมตินั้น ๆ
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องพากันรู้พากันเข้าใจว่าวาระนั้นมีเพียงวาระเดียวอยู่ที่ปัจจุบัน ไม่มีหลายวาระ เมื่อเราเอาสมมติสัจจะมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติด้วยปิติสุขสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่ ความทุกข์ทางจิตใจของเรานั้นจึงไม่มีเลย สมมติสัจจะนั้นเป็นบริสุทธิคุณ เป็นหลักการที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน
สมมติสัจจะนั้นจึงเปรียบเสมือนอาหารสำเร็จรูป เพียงแต่เราเอาสมมติสัจจะนั้นมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าที่มาบริโภคอาหารสำเร็จรูปนั้น
สมมติสัจจะนี้แหละจะส่งผลัดไปสู่วิมุตติความหลุดพ้น เราต้องรู้ต้องเข้าใจว่าสมมติสัจจะที่เรามีความรู้ความเข้าใจ มีฉันทะมีความพอใจมีปิติมีความสุขสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่ นี้แหละจะส่งเราเข้าถึงวิมุตติความหลุดพ้น
ความหลุดพ้นอยู่ที่เราหยุดอวิชชาหยุดความหลงที่เอาปัญหามาเป็นปัญญา เอาวิกฤตมาเป็นโอกาส เอาสมมติสัจจะมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่อยู่ที่ปัจจุบัน
การอบรมบ่มอินทรีย์ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้พวกเราพากันเข้าใจอย่างนี้ วิถีชีวิตของเรานั้นจะเป็นธรรมนูญ ธรรมนูญนั้นเป็นขบวนการที่ยกเลิกอวิชชายกเลิกความหลง ที่เอาปัญหามาเป็นปัญญา เอาวิกฤตมาเป็นโอกาส
การปฏิบัติของเรานั้นจึงไม่มีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้น ความยึดมั่นถือมั่นในสมมติสัจจะนั้นถึงเป็นบริสุทธิคุณ นั้นคือการยกเลิกตัวยกเลิกตน ความยึดมั่นถือมั่นในสมมติจึงเป็นการยกเลิกตัวยกเลิกตน จึงเป็นการปล่อยวางตัวปล่อยวางตน จึงเป็นการยกเลิกตัวยกเลิกตน
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องเข้าใจ เราจะเดินทางไกลต้องอาศัยยานในการเดินทาง สมมติสัจจะนั้นเป็นยานสำหรับเดินทาง สมมติสัจจะนั้นจึงเป็นอาหารสำเร็จรูป
พระธรรมพระวินัยเราต้องรู้ต้องเข้าใจ พระธรรมพระวินัยนั้นเป็นอาหารสำเร็จรูป เป็นอาหารทางกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ เป็นอาหารสำเร็จรูป เป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เราทุกคนพากันยกเลิกตัวยกเลิกตน
ด้วยเหตุผลนี้ การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเน้นมายังตัวของเราเอง ไม่เกี่ยวข้องกับบุคคลอื่นเลย เพราะเหตุผลว่าไม่มีใครประพฤติไม่มีใครปฏิบัติให้กันและกันได้ ทุก ๆ คนต้องพากันปฏิบัติเอาเอง
ท่านผู้ปฏิบัติต้องพากันรู้พากันเข้าใจ การทำหน้าที่ของตัวเองนั่นแหละคือการทำหน้าที่ของผู้อื่น การทำหน้าที่ของผู้อื่นนั่นแหละคือทำหน้าที่ของตัวเอง เราต้องรู้ต้องเข้าใจว่าการทำประโยชน์ของตัวเองที่เราต้องยกเลิกตัวยกเลิกตน ที่เราเอาสมมติสัจจะมาใช้เอามาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่อยู่ที่ปัจจุบัน
ด้วยเหตุผลนี้เราถึงเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ไม่เอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกาย เพราะการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายวงจรมันนานเกิน
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเป็นทางสายกลาง ทางสายกลางนั้นได้แก่ปัจจุบัน ไม่ใช่อดีตไม่ใช่อนาคต ทางสายกลางนั้นได้แก่ปัจจุบัน
ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ที่เป็นทางสายกลาง ท่านให้เอาการเวียนว่ายตายเกิดในเรื่องจิตเรื่องใจอยู่ที่ปัจจุบัน วงจรการเวียนว่ายตายเกิดต้องลงที่ปัจจุบัน ไม่ให้เอาการเวียนว่ายตายเกิดทางสรีระร่างกาย เพราะวงจรในการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นวงจรมันนานเกิน ทุกคนนั้นย่อมตั้งอยู่ในความไม่ประมาท เพื่อให้ปฏิทานั้นของเรานั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
เราต้องรู้ต้องเข้าใจ เราทุกคนนั้นจะไปประมาทไม่ได้ ต้องเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางเรื่องจิตเรื่องใจ ถ้าเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นก็ย่อมตั้งอยู่ในความประมาท
การบรรลุธรรมของผู้ประพฤติของผู้ปฏิบัตินั้นไม่ค่อยมีผู้บรรลุธรรม เพราะเอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดของร่างกาย การบรรลุธรรมนั้นถึงไม่ค่อยจะมี เพราะการประพฤติการปฏิบัตินั้นไม่ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
การประพฤติการปฏิบัตินั้นต้องให้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ ด้วยเหตุผลนี้การประพฤติการปฏิบัติจึงไม่เลือกกาลไม่เลือกเวลาไม่เลือกสถานที่ ที่ไหนเป็นปัจจุบันที่นั้นแหละคือสถานที่ประพฤติสถานที่ปฏิบัติเพื่อให้ปฏิปทาของผู้ประพฤติของผู้ปฏิบัตินั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
มีผู้ไปทูลถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า มรรคผลนิพพานนั้นมีเฉพาะในพระพุทธศาสนาเหรอ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า มรรคผลนิพพานนั้นมีอยู่กับเราทุก ๆ คน ถ้าใครมีธาตุทั้ง ๔ ขันธ์ทั้ง ๕ อายตนะภายนอกภายใน ๑๒ มรรคผลนิพพานนั้นอยู่กับเราทุก ๆ คน
ให้เรารู้ให้เราเข้าใจ ให้เอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ อย่าเอาวงจรในการเวียนว่ายตายเกิดของร่างกาย เพื่อปฏิปทาของผู้ประพฤติของผู้ปฏิบัติจะได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ชีวิตของเรามีรายรับรายจ่ายเป็นกระทรวงการคลัง เราต้องรู้ต้องเข้าใจว่าชีวิตของเรานั้นคือรายรับรายจ่าย คือกระทรวงการคลัง
เราต้องรู้ต้องเข้าใจ เราจะได้เอาสมมติสัจจะนั้นมาใช้เพื่อเป็นรายรับรายจ่ายเข้าสู่กระทรวงการคลัง
เราต้องรู้ว่ากายวาจากิริยามารยาทอาชีพต้องเอาสมมติสัจจะมาใช้เอามาประพฤติเอามาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่ เพราะสิ่งเหล่านี้มันคือรายรับรายจ่าย กระทรวงการคลังต้องสมบูรณ์ รับมาเท่าไหร่ก็จ่ายไปเท่านั้น ปัญหาจะได้เป็นปัญญา วิกฤตจะได้เป็นโอกาสเพื่อความสมดุลของกระทรวงการคลัง
ความรู้จึงเป็นคู่กับการประพฤติการปฏิบัติ เทคโนโลยีกับจิตใจต้องไปพร้อม ๆ กัน ธัมมจักฯเป็นทางสายกลาง สมมติสัจจะนั้นจึงเป็นทางสายกลาง
การตรัสรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นจึงไม่ใช่เพียงสมาธิไม่ใช่เพียงสมาบัติ การตรัสรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นเป็นบริสุทธิคุณ ไม่ใช่เป็นเพียงสมาธิเพียงสมาบัติ สมาธิสมาบัตินั้นเป็นเพียงสถานที่พักผ่อนทางกายทางใจชั่วครู่ชั่วยามเท่านั้น
ด้วยเหตุผลนี้สมณะที่ ๑ ที่ ๒ ที่ ๓ ที่ ๔ นั้นจึงอยู่ที่ความรู้กับความเข้าใจอยู่ที่ทำหน้าที่ ที่ไหนเป็นปัจจุบันที่นั้นถึงเป็นพระนิพพาน สมมติสัจจะนั้นที่เรารู้เข้าใจไม่มีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้น สมมติสัจจะนั้นถึงเป็นพระนิพพาน สมมติสัจจะนั้นจะส่งเราเข้าถึงวิมุตติความหลุดพ้น
ด้วยเหตุผลนี้พระพุทธเจ้าจึงเป็นผู้ยกเลิกตัวยกเลิกตน พระอรหันต์ขีณาสพจึงเป็นผู้ยกเลิกตัวยกเลิกตน
เสขบุคคล บุคคลผู้รู้ผู้เข้าใจกำลังอบรมบ่มอินทรีย์เพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ ที่กำลังอบรมบ่มอินทรีย์เอาความดีและปัญญาเพื่อให้ปฏิปทาของผู้ประพฤติปฏิบัติได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
พระพุทธเจ้านั้นคือผู้ที่เคารพในสมมติสัจจะ พระอรหันต์คือผู้ที่เคารพในสมมติสัจจะ เสขบุคคลที่กำลังอบรมบ่มอินทรีย์นั้นผู้ที่เคารพในสมมติสัจจะ
ที่มีผู้ไปทูลถามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า พระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นเคารพอะไร
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่าเคารพในสมมติสัจจะ เพราะสมมติสัจจะนั้นส่งเราเข้าถึงวิมุตติความหลุดพ้น
เราทุกคนยกเลิกตัวยกเลิกตนมีความเคารพในสมมติสัจจะ ความเคารพนั้นจะเป็นการไม่เพิ่มไม่ตัด จะเป็นความพอเพียงเพียงพอ จะเป็นความพอดี
สมมติสัจจะเราต้องพากันรู้พากันเข้าใจ เราจะไปทิ้งสมมตินั้นไม่ได้ ถ้าเราไปคิดว่าทุกอย่างอยู่ที่ใจอย่างนี้ไม่ถูกต้องนะ ถ้าเราคิดว่าอยู่ที่ใจผู้ประพฤติผู้ปฏิบัตินั้นก็ย่อมตั้งอยู่ในความประมาท เพราะความคิดอย่างนั้นเรากำลังตั้งอยู่ในความประมาท
พระพุทธเจ้านั้นคือผู้ยกเลิกตัวตน เคารพในสิ่งที่เป็นสังขารที่มีใจครอง เคารพในสังขารที่ไม่มีใจครอง สังขารที่มีใจครอง เช่น สัตว์บุคคลตัวตนนี้เรียกว่าสังขารที่มีใจครอง สังขารที่ไม่มีใจครองก็ได้แก่ต้นไม้ภูเขาเลากานี้เรียกว่าสังขารไม่มีใจครอง
ความเคารพนั้นคือการยกเลิกตัวยกเลิกตน ถ้าเราไม่ยกเลิกตัวยกเลิกตน เราก็เป็นผู้ที่ไม่มีความเคารพ ความเคารพนั้นเป็นการไม่มองข้ามปัจจุบัน เป็นการไม่มองข้ามวงจรเวียนว่ายตายเกิดอยู่ที่ปัจจุบัน
ความเคารพเป็นเหตุให้เราไม่มองข้ามปัจจุบัน ด้วยไม่มีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้น การยกเลิกตัวยกเลิกตนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นจึงเป็นความเย็นทั้งกายวาจากิริยามารยาทอาชีพ
พระพุทธเจ้านั้นจึงเป็นปัญญาบริสุทธิคุณ ไม่ใช่ปัญญาที่เป็นตัวเป็นตน ด้วยเหตุผลนี้เราต้องเอาสมมติสัจจะเอามาใช้เอามาปฏิบัติเอามาทำหน้าที่เพื่อปฏิปทาของเราจะได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ด้วยเหตุผลนี้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องหยุดสัญชาตญาณ หยุดอวิชชาหยุดความหลง เพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงเป็นการหยุดวงจรของสแกมเมอร์สีดำสีเทาสีสกปรกที่เป็นความเศร้าหมองอยู่ที่ปัจจุบัน หยุดวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจอยู่ที่ปัจจุบัน
พระพุทธเจ้าคือผู้ที่เคารพในสังขารที่มีใจครองและไม่มีใจครอง ด้วยเหตุผลนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านถึงตรัสกับพระโมคคัลลานะให้รู้เข้าใจว่าเราต้องยกเลิกตัวยกเลิกตนอย่าไปยกหูชูงวง ความเคารพจะเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้เรายกเลิกตัวยกเลิกตน
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านให้หลักการของพระโมคคัลลานะเพื่อจะได้เข้าถึงการบรรลุธรรมด้วยการยกเลิกตัวยกเลิกตน
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านตรัสวิธีทำตนเมื่อเข้าสู่บ้านตรัสสอนว่า..
"โมคคัลลานะ เธอพึงศึกษาอย่างนี้ว่า เราจะไม่ชูงวง มีมานะถือตัวว่าเป็นคนสำคัญ เข้าไปสู่ตระกูล เพราะถ้าภิกษุชูงวงเข้าไปสู่ตระกูล หากในตระกูลมีกรณียกิจอยู่ หลายอย่างก็จะเป็นเหตุให้พวกเขาไม่ใส่ใจภิกษุผู้เข้ามาแล้ว ภิกษุย่อมมีความคิดว่า อาจจะมีใครยุยงให้สกุลนี้แตกกับเรา พวกเขาดูอิดหนาระอาใจ เมื่อบิณฑบาตไม่ได้อะไร ภิกษุนั้นก็ย่อมเก้อเขิน คิดฟุ้งซ่าน ไม่สำรวมจิต จิตก็ย่อมห่างจากสมาธิ"
"โมคคัลลานะ เพราะเหตุนั้นแล เธอพึงศึกษาอย่างนี้ว่า เราจะไม่พูดถ้อยคำที่จะเป็นเหตุให้ทุ่มเถียงกัน เมื่อต้องพูดต้องเถียงกัน มีการพูดมากย่อมคิดฟุ้งซ่าน ย่อมไม่สำรวม เมื่อไม่สำรวม จิตก็ย่อมห่างจากสมาธิ"
"โมคคัลลานะ เราไม่ได้สนับสนุนให้คลุกคลี แต่เราก็ไม่ได้ตำหนิความคลุกคลีเสียทั้งหมด คือ เราไม่สนับสนุนให้คลุกคลีกับชนทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นคฤหัสถ์ หรือบรรพชิต แต่ว่าเราสนับสนุนให้คลุกคลีกับเสนาสนะที่เงียบสงบไม่อื้ออึง ไร้คนสัญจร เป็นที่ๆ ควรประกอบกิจของผู้ต้องการความสงัด
พระโมคคัลลานะทูลถามว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โดยย่อด้วยข้อปฏิบัติเพียงไรหนอ ภิกษุจึงเป็นผู้หลุดพ้นแล้ว เพราะสิ้นตัณหา มีความสำเร็จล่วงส่วน มีที่สุดล่วงส่วนประเสริฐกว่าเทวดา และมนุษย์ทั้งหลาย"
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสตอบว่า ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เมื่อได้ฟังว่า ธรรมทั้งปวงไม่ควรถือมั่น ครั้นได้ฟังแล้ว เธอย่อมรู้ชัดธรรมทั้งปวงด้วยปัญญาอันยิ่ง ย่อมกำหนดรู้ธรรมทั้งปวงด้วยปัญญาวิปัสสนา
เมื่อเสวยเวทนาอย่างใด ไม่ว่าจะสุข ทุกข์ ย่อมไม่สุข ไม่ทุกข์ ก็ย่อมพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในเวทนาเหล่านั้น (อนิจจานุปัสสี) ก็จะคลายกำหนัด (วิราคานุปัสสี) ย่อมพิจารณาเห็นความดับ (นิโรธานุปัสสี) เห็นความสละคืน (ปฏินิสสัคคานุปัสสี)
เมื่อเธอพิจารณาเห็นอยู่อย่างนั้นๆ ย่อมไม่ยึดมั่นอะไรๆ ในโลก เมื่อไม่ยึดมั่นย่อมไม่สะดุ้ง เมื่อไม่สะดุ้งก็ย่อมปรินิพพานเฉพาะตัวทีเดียว
ย่อมรู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มี โมคคัลลานะ ข้อปฏิบัติโดยย่อมีเพียงเท่านี้แล
เมื่อพระโมคคัลลานะอุปสมบทแล้ว ๗ วัน พระผู้มีพระภาคได้ทอดพระเนตรเห็นพระโมคัลลานะนั่งง่วงอยู่ ณ บ้านกัลลวาลมุตตคาม แคว้นมคธ ด้วยทิพยจักษุ จึงเสด็จมาหาและตรัสบอกเหตุให้ละจากความง่วง
อุบายแก้ง่วง ๘ อย่าง
- เมื่อมีสัญญาอย่างไรอยู่ ความง่วงนั้นย่อมครอบงำได้ พึงทำไว้ในใจซึ่งสัญญานั้นให้มาก
- พึงตรึกตรองพิจารณาถึงธรรมตามที่ได้สดับแล้ว ได้เรียนมาแล้วด้วยใจ
- พึงสาธยายธรรมตามที่ได้สดับมาแล้ว ได้เรียนมาแล้วโดยพิสดาร
- พึงยอนช่องหูทั้งสองข้าง เอามือลูบตัว
- พึงลุกขึ้นยืน เอาน้ำล้างตา เหลียวดูทิศทั้งหลาย แหงนดูดาวนักษัตรฤกษ์
- พึงทำในใจถึงเอาโลกสัญญา ตั้งความสำคัญในกลางวันและกลางคืนว่าเหมือนกัน มีใจเปิดเผยอยู่ ไม่มีอะไรหุ้มห่อ ทำจิตให้เกิดแสงสว่าง
- พึงอธิษฐานจงกรม กำหนดหมายเดินกลับไปกลับมา สำรวมอินทรีย์ ใจไม่คิดไปในภายนอก
- พึงสำเร็จสีหไสยา คือนอนตะแคงเบื้องขวา ซ้อนเท้าเหลื่อมเท้า มีสติสัมปชัญญะ ทำความหมายในอันจะลุกขึ้น พอตื่นแล้วพึงรีบลุกขึ้นด้วยตั้งใจว่า จักไม่ประกอบความสุขในการนอนการเอนข้าง การเคลิ้มหลับ
พระผู้มีพระภาคทรงตรัสสอนพระโมคคัลลานะ ว่าธรรมทั้งปวงไม่ควรถือมั่น
ข้อปฏิบัติที่ทำให้ภิกษุเป็นผู้หลุดพ้นแล้วเพราะสิ้นตัณหา มีความสำเร็จ มีธรรมเป็นแดนเกษมจากโยคะ เป็นพรหมจารี มีที่สุด ประเสริฐกว่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เมื่อได้สดับว่าธรรมทั้งปวงไม่ควรถือมั่น ย่อมรู้ชัดธรรมทั้งปวงด้วยปัญญา ย่อมกำหนดรู้ธรรมทั้งปวง เมื่อได้เสวยเวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ทั้งสุข ทุกข์ และไม่สุข ไม่ทุกข์ ย่อมพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในเวทนาเหล่านั้น พิจารณาเห็นความคลายกำหนัด ความดับ ความสละคืน เมื่อนั้นย่อมไม่ยึดมั่นอะไรในโลก ไม่มีความสะดุ้ง ย่อมปรินิพพานเฉพาะตัวทีเดียว รู้ชัดว่าชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำ ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มี
เราเอาพระพุทธเจ้าเป็นตัวอย่างที่ท่านบอกสอนพระโมคคัลลานะให้ทำเป็นตัวอย่าง พระโมคคัลลานะประพฤติปฏิบัติธรรมไม่กี่วันก็ได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ขีณาสพ
เราต้องรู้ต้องเข้าใจมีความเห็นถูกต้อง เข้าใจถูกต้อง ปฏิบัติถูกต้อง มีปิติมีความสุขสดชื่นรู้ตื่นเบิกบานในการทำหน้าที่
การเวียนว่ายตายเกิดของเราเกิดจากความไม่รู้ไม่เข้าใจ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านบำเพ็ญพุทธบารมีที่เอาสมมติสัจจะมาใช้มาประพฤติมาปฏิบัติมาทำหน้าได้ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
การเวียนว่ายตายเกิดของเราเกิดจากความไม่รู้ไม่เข้าใจ ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจ ต้องเอาวงจรในการเวียนว่ายตายเกิดทางใจถึงจะไม่ตั้งอยู่ในความประมาท
ด้วยเหตุผลนี้ก่อนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะเสด็จดับขันธ์สู่ปรินิพพานจึงได้ตรัสปัจฉิมโอวาทที่เป็นโอวาทที่สำคัญให้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติรู้เข้าใจ เพื่อหยุดวงจรเรื่องการเวียนว่ายตายเกิดจิตใจ อย่าไปเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายเพราะมันนานเกิน จึงได้ตรัสปัจฉิมโอวาทสำคัญครั้งสุดท้ายไว้ว่า
"หันทะทานิ ภิกขะเว อามันตะยามิ โว วะยะธัมมา สังขารา อัปปะมาเทนะ สัมปาเทถะ" แปลความว่า "ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราขอเตือนท่านทั้งหลายว่า สังขารทั้งหลาย มีความเสื่อมสลายไปเป็นธรรมดา ท่านทั้งหลายจงทำประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นให้ถึงพร้อม ด้วยความไม่ประมาทเถิด
โอวาทของหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต
ความไม่ยั่งยืน เป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่และแน่นอนนะ
ความยิ่งใหญ่ คือความไม่ยั่งยืนนะ
ชีวิตที่ยิ่งใหญ่ คือชีวิตที่อยู่ด้วยทาน ศีล เมตตา และกตัญญู
ชีวิตที่มีความดี อาจมิใช่ความยิ่งใหญ่ แต่ชีวิตที่ยิ่งใหญ่ ต้องอาศัยคุณธรรมความดีเป็นปัญญาบริสุทธิคุณเท่านั้น การระงับสังขารทั้งหลายด้วยความรู้ความเข้าใจเป็นความรู้คู่กับการประพฤติการปฏิบัตินั่นแหละคืออริยมรรค เป็นหนทางที่ประเสริฐมีพระนิพพานตั้งแต่ในปัจจุบัน ไม่ต้องรอพระนิพพานเมื่อตายแล้ว ปัจจุบันไม่มีพระนิพพาน อนาคตจะมีพระนิพพานได้อย่างไร
ความสงบและปัญญาที่เป็นพระธรรมพระวินัยถึงหยุดความปรุงแต่งได้ ด้วยปัญญาสัมมาทิฏฐิคู่กับการประพฤติการปฏิบัติในปัจจุบัน พระธรรมพระวินัยที่เป็นความรู้ความเข้าใจ ที่จะหยุดความปรุงแต่งได้ เข้าถึงพระนิพพานตั้งแต่ปัจจุบัน ไม่ต้องรอชาติหน้า พระนิพพานต้องอยู่ที่ปัจจุบันเท่านั้น
การบรรยายพระธรรมคำสั่งสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เป็นบริสุทธิคุณก็เห็นสมควรแก่กาลบรรยายขอสมมติยุติในการบรรยายไว้เพียงเท่านี้ เอวังก็มีด้วยประการละฉะนี้
---------------------------------
โอวาทขององค์หลวงพ่อกัณหา สุขกาโม
เมตตาให้ไว้ในเช้าวันจันทร์ที่ ๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ณ วัดป่าทรัพย์ทวีธรรมาราม ต.วังหมี อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา




