๓๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
วันนี้เป็นวันเสาร์ที่ ๓๑ เดือนตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
วันนี้เป็นวันเตรียมงานทอดกฐินของวัดป่าทรัพย์ทวีธรรมาราม วัดป่าทรัพย์ทวีธรรมารามตั้งอยู่ที่หมู่ ๒๒ ของหมู่บ้านทรัพย์ทวีคูณ อำเภอวังหมี อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่อยู่ติดกับอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มีพระภิกษุ ภิกษุณี สามเณร สามเณรี แม่ชีอยู่จำพรรษาร่วม ๆ ๗๐ คน อุบาสกอุบาสิการวมแล้วร่วม ๒๐๐ ปีนี้ได้กำหนดเอาวันทอดกฐินอาทิตย์แรกหลังจากออกพรรษา เพราะเหตุผลว่ากุลบุตรลูกหลานที่มาบรรพชาอุปสมบทหลังออกพรรษาแล้วจะลาสิกขาบท เพราะได้มาบรรพชาอุปสมบทผู้ที่ลากิจทางราชการรัฐวิสาหกิจได้ครบกำหนด ๓ เดือนแล้ว
วันเสาร์วันอาทิตย์เป็นวันหยุดของข้าราชการรัฐวิสาหกิจเป็นวันที่สะดวกในการมาบำเพ็ญบุญกุศลในงานทอดกฐิน
ด้วยเหตุผลนี้จึงได้เอาอาทิตย์แรกในการทอดกฐิน การทอดกฐินนี้เป็นพระธรรมเป็นพระวินัย เป็นโครงสร้างของพระศาสนา
ชาติศาสน์กษัตริย์เป็นโครงสร้างของการดำเนินชีวิต ที่เอาใจเพื่อให้จิตใจกับวัตถุสัมพันธ์ในการประพฤติในการปฏิบัติให้เกิดเป็นชาติศาสน์กษัตริย์
เป็นหลักการเป็นโครงสร้างเป็นระบบเป็นทางสายกลางระหว่างเรื่องจิตใจและการพัฒนาวิทยาศาสตร์เพื่อเอา ๒ อย่างนี้มาเป็นโครงสร้างเป็นทางสายกลางเป็นแนวทางเป็นอริยมรรคในการดำเนินชีวิตด้วยปัญญาสัมมาทิฏฐิ อาศัยความรู้ความเข้าใจเป็นมรรคเป็นข้อวัตรเป็นข้อปฏิบัติ
เอากายวาจากิริยามารยาทอาชีพเพื่อเป็นอริยมรรคในการดำเนินชีวิตด้วยความรู้ความเข้าใจ เพราะเหตุผลว่าทุกสิ่งทุกอย่างนั้นเกิดจากเหตุเกิดจากปัจจัย ปัจจุบันนั้นถึงเป็นวาระแห่งชาติ ปัจจุบันนั้นถึงเป็นวาระแห่งพระศาสนา ปัจจุบันนั้นถึงเป็นวาระแห่งพระมหากษัตริย์ พระมหากษัตริย์นี้เป็นนามธรรม ได้แก่ ปัญญาที่รู้เข้าใจที่เอาธรรมนำชีวิตยกเลิกตัวยกเลิกตนเป็นปัญญาบริสุทธิคุณ เป็นปัญญาที่ยกเลิกตัวยกเลิกตน ชาติศาสน์กษัตริย์นั้นถึงเป็นโครงสร้างของการดำเนินชีวิต
การประพฤติการปฏิบัตินั้นจึงให้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติรู้เข้าใจ พากันตั้งใจตั้งเจตนาเพื่อให้ตั้งอยู่ในหลักการด้วยปัญญาสัมมาทิฏฐิ เอาเรื่องจิตเรื่องใจเอาวัตถุไปพร้อม ๆ กัน
ด้วยเหตุผลนี้เราทุกคนนั้นจะไปมีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้นไม่ได้ ถ้ามีข้อแม้แล้วเราก็ย่อมเกิดความเสียหาย เกิดการพังทลายอย่างเดียวเช่นเดียวกันกับตึก สตง. สำนักงานตรวจเงินแผ่นดินของเมืองไทยประเทศไทย
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องอาศัยหลักการอาศัยโครงสร้าง
ชาตินั้นหมายถึงความเกิด ด้วยเหตุผลนี้เราต้องเอาทางสายกลางนำชีวิต เอาวัตถุกับจิตใจไปพร้อม ๆ กันด้วยความรู้ความเข้าใจไม่มีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้น
เรามารู้เหตุรู้ปัจจัยของความเกิด ว่าสิ่งทั้งหลายทั้งปวงนั้นมันเกิดจากเหตุเกิดจากปัจจัย เหตุอย่างไรผลก็ย่อมเป็นเช่นนั้นไม่เป็นอย่างอื่น
ด้วยเหตุผลนี้เราต้องมีปัญญาสัมมาทิฏฐิ ต้องเอาความรู้ความเข้าใจ ความรู้ความเข้าใจที่เราเอามาใช้ให้ติดต่อต่อเนื่องเหมือน้ำที่น้ำมันไหลติดต่อต่อเนื่องไม่ขาดสายนั้นเรียกว่าพระศาสนา เอาธรรมนำชีวิตให้ติดต่อต่อเนื่อง พระศาสนานั้นเกิดจากปัญญาสัมมาทิฏฐิ ปัญญาสัมมาทิฏฐินั้นเป็นความรู้ความเข้าใจที่เป็นปัญญาที่รู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจสี่ ในเรื่องทุกข์ เหตุเกิดทุกข์ ข้อปฏิบัติถึงความดับทุกข์ เป็นปัญญาบริสุทธิคุณ ไม่ใช่เป็นปัญญาที่เป็นนิติบุคคลตัวตน เป็นปัญญาบริสุทธิคุณ
การทำงานนั้นถึงเป็นการทำงานเพื่องาน ไม่ใช่ทำงานเพื่อตัวเพื่อตน การทำงานทางกายวาจากิริยามารยาทอาชีพนั้นถึงเป็นการทำงานด้วยความบริสุทธิคุณ เพราะเป็นปัญญาที่เกิดจากความรู้ความเข้าใจที่เอามาใช้เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน การทำงานนั้นจึงเป็นการทำทำหน้าที่เพื่อหน้าที่ ไม่ต้องการผลประโยชน์ตอบแทน ถ้าเราทำงานเพื่อหวังผลประโยชน์ตอบแทนนั้นเรียกว่านายทุน การทำงานนั้นเพื่อผลประโยชน์ตอบแทน การทำงานคิดว่าเมื่อทำงานเสร็จแล้วจะได้รับผลประโยชน์ตอบแทนนั้นคือระบบของกรรมกรเพื่อหวังผลประโยชน์ตอบแทน อย่างนี้ไม่ใช่บริสุทธิคุณเพราะยังต้องการผลประโยชน์ตอบแทน
เราทุกคนต้องพากันมาเข้าใจว่าพระพุทธเจ้านั้นคือผู้ที่มายกเลิกระบบนายทุน ระบบกรรมกรเพื่อจะได้ทำหน้าที่เพื่อความบริสุทธิคุณ
เพราะเหตุผลว่าเราจะได้ความรู้ความเข้าใจมาใช้มาปฏิบัติมาอบรมบ่มอินทรีย์ด้วยความรู้ความเข้าใจ เพื่อหน้าที่นั้นจะเป็นวิมุตติความหลุดพ้นเพราะหน้าที่ไม่หวังผลประโยชน์ตอบแทน
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจ เราจะไปหวังผลประโยชน์ตอบแทนนั้นไม่ได้ ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องรู้เข้าใจว่าเรามีความหวังนั้นมันคือความไม่พอเพียงเพียงพอ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เรารู้เข้าใจ เพื่อจะได้เอากายวาจากิริยามารยาทอาชีพมายกเลิกตัวยกเลิกตน อาศัยกายวาจากิริยามารยาทอาชีพมายกเลิกตัวยกเลิกตน ใจของเรานั้นเป็นนามธรรมต้องอาศัยกายวาจากิริยามารยาทอาชีพเป็นผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติ เพื่ออบรมบ่มอินทรีย์เพื่อให้ปฏิปทาของเรานั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
เพื่อมาทำหน้าที่ของหน้าที่ เพื่อให้หน้าที่นั้นเป็นหน้าที่บริสุทธิคุณ หน้าที่นั้นจะเอาใช้เพื่อยกเลิกตัวยกเลิกตน การประพฤติการปฏิบัตินั้น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ไม่ให้เอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกาย เพราะเหตุผลว่าเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางร่างกายนั้นมันนานเกิน คนเรากว่าจะตายนั้นตั้งหลายสิบปี ผู้มีอายุยืนนานอายุร่วมร้อยปีหรือมากกว่าร้อยปีมันนานเกิน ต้องเอาการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ต้องเอาวินาทีต่อวินาที เพื่อไม่ให้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัตินั้นตั้งอยู่ในความประมาท ถ้าเอานาทีต่อนาทีนั้นมันนานเกิน ไม่สามารถที่จะหยุดวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจได้
ใน ๒๐ พรรษาแรกของการตรัสรู้ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านถึงบรรยายพระธรรมเทศนาให้พุทธบริษัทรู้เข้าใจ ให้เอาการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ให้เอาวินาทีต่อวินาที เป็นหลักการเป็นโครงสร้างของการประพฤติของการปฏิบัติ ความรู้ต้องคู่กับการประพฤติการปฏิบัติ
ผู้มีปัญญามาก ๆ ก็ต้องปฏิบัติมาก ๆ ผู้มีปัญญามาก ๆ ก็ต้องสงบมาก ๆ ผู้มีความสงบมาก ๆ ก็ต้องเสียสละมาก ๆ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้รู้เข้าใจ สมาธิสมาบัตินั้นเป็นสถานที่พักผ่อนชั่วครู่ชั่วคราวเท่านั้นต้องพากันรู้พากันเข้าใจว่าเหนื่อยแล้วพักผ่อน หายเหนื่อยแล้วทำงาน วิมุตติความหลุดพ้นนั้นอยู่ที่รู้อยู่ที่เข้าใจ อยู่ที่ทำหน้าที่ อยู่ที่รู้เข้าใจว่าเหนื่อยแล้วพักผ่อน หายเหนื่อยแล้วทำงาน
ประวัติของพระโปฐิละผู้ที่รู้ผู้ที่เข้าใจผู้ที่มีปัญญามาก ไม่ได้เอาปัญญาคู่กับการประพฤติการปฏิบัติ ความรู้และปัญญานั้นก็เป็นเพียงนักปรัชญาเป็นเพียงนักจิตวิทยาเท่านั้น ยังไม่ได้เอาปัญหามาเป็นปัญญา ยังไม่ได้เอาวิกฤตมาเป็นโอกาส
พระโปฐิลเถระ ซึ่งเรารู้จักกันในนามของพระใบลานเปล่า ท่านเป็นผู้ทรงพระไตรปิฎกในศาสนาของพระพุทธเจ้ามาถึง ๗ พระองค์ ครั้นออกบวชก็ตั้งใจศึกษาพระไตรปิฎกจนแตกฉาน และยังสอนธรรมะให้กับพระภิกษุ ๕๐๐ รูป นอกจากนี้ ท่านยังเป็นเจ้าคณะใหญ่ถึง ๑๘ คณะ ทำให้เป็นผู้มีชื่อเสียงโด่งดัง เป็นที่รู้จักของภิกษุสามเณรเป็นอย่างดี
พระบรมศาสดาปรารถนาจะให้พระโปฐิละเป็นผู้มีความรู้ทั้งทางด้านปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ และเทศนา คือได้ทั้งคันถะธุระและวิปัสสนาธุระ สมกับที่เป็นสาวกของพระพุทธองค์ แต่เนื่องจากพระโปฐิละมัวแต่สอนคนอื่นจนไม่มีเวลาสอนตนเอง ไม่ยอมปลีกวิเวกไปบำเพ็ญสมณธรรมตามลำพังบ้าง วันๆ ได้แต่เตรียมสอนธรรมะ และตอบปัญหาข้อสงสัยให้กับลูกศิษย์ลูกหามากมาย ท่านจึงไม่มีความคิดที่จะสลัดออกจากกองทุกข์เพื่อมุ่งสู่พระนิพพาน
เพราะฉะนั้น เวลาท่านไปเข้าเฝ้าพระบรมศาสดา จึงถูกพระพุทธองค์ทักทายว่า “ท่านใบลานเปล่ามาแล้วเหรอ เชิญนั่งเถิดท่านใบลานเปล่า” ครั้นท่านกราบนมัสการลา ก็ถูกทักอีกว่า “ท่านใบลานเปล่าไปแล้วหรือ” ทำให้ท่านกลับไปคิดตริตรองว่า “เราเป็นผู้ทรงไว้ทั้งพระไตรปิฎก แต่พระบรมศาสดาก็ยังตรัสเรียกเราว่าใบลานเปล่า อาจเป็นเพราะเราเป็นผู้ไม่มีคุณวิเศษภายใน”
เนื่องจากท่านมีปัญญามาก จึงรู้ถึงนัยของพุทธองค์ กล่าวคือ ผู้รู้ เขาแค่เตือนแบบสะกิดกันนิดเดียว ก็สามารถเข้าใจได้อย่างแจ่มแจ้ง พระเถระรู้ตัวเช่นนี้เกิดความสลดสังเวชใจว่า ที่ผ่านมาตนเองเปรียบเหมือนคนเลี้ยงโค แต่ไม่เคยดื่มกินปัญจโครสเลย คือรู้ธรรมะด้วยสุตมยปัญญา เพราะอ่านมามาก ได้ยินได้ฟังมามาก แต่ไม่เคยลงมือปฏิบัติให้เข้าถึงเลย
ท่านตัดสินใจเพื่อเข้าสู่การประพฤติการปฏิบัติ เน้นที่ตัวของท่าน ออกปลีกวิเวกตามลำพังในป่า แต่เมื่อจะลงมือปฏิบัติ ก็กลับไม่ได้ง่ายอย่างที่คิดเลย คือ มีความรู้มากก็ยิ่งยากนาน ครั้นจะไปถามพระถามเณรในวัดก็เขินอาย เพราะพระเณรเกือบทุกรูปที่เป็นพระอรหันต์ขีณาสพนั้นล้วนเคยเป็นลูกศิษย์ของท่านเอง
ท่านจึงออกเดินทางไปไกลถึงสองพันโยชน์ แต่ถึงกระนั้นก็ยังมีผู้จำท่านได้ ตั้งแต่พระสังฆเถระ ไล่เรื่อยลงมาจนถึงพระนวกะ ต่างก็ปฏิเสธที่จะแนะนำธรรมะให้ท่าน เพราะรู้ว่าท่านเป็นผู้รู้มาก มีปัญญามาก เป็นพระธรรมกถึกผู้มีชื่อเสียงโด่งดังมากในเวลานั้นขณะนั้น ผู้ที่ท่านเคยบอกเคยสอนส่วนใหญ่ก็เป็นพระอรหันต์ขีณาสพกัน
และที่ท่านเหล่านั้นได้บรรลุธรรมาภิสมัย ก็เพราะอาศัยพระเถระเป็นผู้บอกผู้สอนเป็นครูบาอาจารย์ ดังนั้น ต่างเกรงว่าสิ่งที่แนะนำไปจะเป็นการเอามะพร้าวห้าวไปขายสวน
เมื่อไม่มีใครแนะนำ สุดท้ายท่านต้องยอมตนไปขอความรู้ภาคปฏิบัติกับสามเณรน้อยซึ่งอายุเพียง ๗ ขวบ แต่เป็นสามเณรอรหันต์ พระเถระเป็นผู้ทรงภูมิรู้ภูมิธรรมมาก แต่ท่านยอมทำตัวเหมือนเด็กอนุบาล เป็นนักศึกษาที่ดีมาก แม้สามเณรจะทดสอบให้ท่านเดินลงไปในสระน้ำ ท่านก็ไม่ได้ลังเลใจ ยอมทำตามที่สามเณรบอกทันที
สามเณรเห็นว่า พระโปฐิละได้ลดมานะละทิฏฐิ เพื่อแก้ไขตนเอง เพราะมีมานทิฏฐินั้นมันแก้ปัญหาไม่ได้ เพราะมานะทิฏฐิมันเป็นนิติบุคคลตัวตน มันเป็นความปรุงแต่งที่สำคัญมั่นหมายที่เป็นนิติบุคคลตัวตน สำคัญมั่นหมายว่าเป็นเราเป็นคนอื่น ผู้ที่ยกเลิกเรายกเลิกคนอื่นถึงจะมีความสงบมีปัญญา มีปัญญามีความสงบ
เมื่อละเราละเขาถึงเป็นความสงบเป็นผู้มีปัญญาถึงเป็นผู้ว่าง่ายสอนง่าย ไม่เป็นผู้ว่ายากสอนยาก เพราะตัวตนนั้นคือผู้ว่ายากสอนยาก
ยอมอยู่ในโอวาทของสามเณร แม้สามเณรจะให้ทำอะไรก็ทำ ไม่มีข้อแม้ใด ๆ ทั้งสิ้น ยกเลิกตัวยกเลิกตนยกเลิกสิ่งที่ไม่ถูกต้อง เพื่อจะได้อบรมบ่มอินทรีย์ เพื่อจะได้เอาความดีเอาความถูกต้องให้เกิดความสงบเกิดปัญญา แม้จะให้ไปกระโจนลงเหว หรือกระโดดเข้ากองเพลิง ท่านก็ยอมทำตามทุกสิ่งทุกอย่าง สามเณรจึงให้ท่านกลับขึ้นมายืนที่ริมฝั่ง แล้วกล่าวให้นัยว่า “ในจอมปลวกแห่งหนึ่ง มีช่องอยู่ ๖ ช่อง เหี้ยได้เข้าไปในจอมปลวกช่องหนึ่ง ผู้หวังจะจับเหี้ย จึงอุดช่องทั้ง ๕ ไว้ คอยจับเหี้ยออกทางช่องที่ ๖ บรรดาทวารทั้งหก แม้ท่านจงปิดทวารทั้ง ๕ แล้วเปิดมโนทวาร กำหนดใจให้หยุดให้นิ่งอยู่ที่ตรงนั้น”
เนื่องจากพระเถระเป็นพหูสูต ทรงพระไตรปิฎกมาหลายภพหลายชาติ นัยที่สามเณรให้จึงเป็นประดุจการลุกโพลงขึ้นของดวงประทีป ท่านเริ่มประคองใจให้หยุดนิ่งอยู่ภายใน มีสติตั้งมั่นเป็นสมาธิ แม้พระบรมศาสดาประทับนั่งในที่ไกลถึง ๑๒๐ โยชน์ ทรงเห็นความแก่รอบแห่งญาณของพระโปฐิละ จึงเปล่งรัศมีออกไปดุจปรากฏต่อหน้าพระเถระ แล้วตรัสว่า “ปัญญาย่อมเกิดเพราะการประกอบความเพียร ท่านพึงตั้งตนไว้โดยประการที่ปัญญาจะเจริญขึ้นได้เถิด” พระเถระตั้งใจทำภาวนาจนเกิดภาวนามยปัญญา และในที่สุดก็แทงตลอดในคำสอนของพระบรมศาสดา บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ในท่ายืนนั่นเอง
เราต้องพากันรู้พากันเข้าใจ ถ้าเราไม่รู้ไม่เข้าใจก็จะเป็นเหมือนดั่งพระโปฐิละ การประพฤติการปฏิบัติต้องเอาอดีตมาแก้ไข สัมมาสมาธิคือความตั้งมั่นเป็นความรู้ความเข้าใจเป็นปัญญาสัมมาทิฏฐิ เป็นปัญญากับสมาธิเอามาใช้เอามาทำงานเพื่อให้ปฏิปทาของเรานั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
เอาปัญหามาเป็นปัญญา เอาวิกฤตมาเป็นโอกาส เอาปัจจุบันด้วยความตั้งใจตั้งเจตนาให้เข้าถึงความดับไม่เหลือด้วยหน้าที่ทั้งกายวาจากิริยามารยาทอาชีพอยู่ที่ปัจจุบัน เหนื่อยแล้วพักผ่อน หายเหนื่อยแล้วทำงานเพื่อให้ปฏิปทาของเราได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องพากันรู้เข้าใจว่าปัจจุบันนั้นมีเพียงวาระเดียว วาระทางกายวาจากิริยามารยาทอาชีพนั้นมีเพียงวาระเดียว ไม่มีหลายวาระ เมื่อเราตั้งใจตั้งเจตนา เอากายวาจากิริยามารยาทอาชีพมายกเลิกตัวยกเลิกตน ปฏิปทาของเรานั้นจะได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
พระพุทธเจ้านั้นคือผู้ที่รู้อริยสัจ ๔ พระอรหันต์ขีณาสพนั้นคือผู้ที่รู้อริยสัจ ๔ ผู้ที่รู้อริยสัจ ๔ อาศัยความรู้ความเข้าใจ เอากายวาจากิริยามารยาทอาชีพเป็นอุปกรณ์ในการประพฤติในการปฏิบัติ
พระพุทธเจ้าพระอรหันต์คือผู้ที่รู้ผู้ที่เข้าใจจึงได้ให้ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติได้รู้เข้าใจ เอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจเอาวินาทีต่อวินาที เพื่อเอาธรรมเอาวินัยที่เป็นสมมติสัจจะนั้นมาใช้ยกเลิกตัวยกเลิกตน เพื่อให้ปฏิปทาของเสขบุคคลได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
เสขบุคคลคือใคร เสขบุคคลได้แก่พระโสดาบัน พระสกิทาคามี พระอนาคามี ถ้าอเสขบุคคล ได้แก่พระอรหันต์ พระเสขบุคคล บุคคลที่รู้เข้าใจในอริยสัจ ๔ รู้ทุกข์ เหตุเกิดทุกข์ ข้อปฏิบัติถึงความดับทุกข์ มีการประพฤติการปฏิบัติที่ติดต่อต่อเนื่องเพื่ออบรมบ่มอินทรีย์เพื่อให้ปฏิปทานั้นได้ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
ผู้ประพฤติผู้ปฏิบัติต้องเข้าใจว่าเราทุกคนต้องมาทำหน้าที่ของตัวเราเอง เอาวินาทีต่อวินาทีของวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ ความทุกข์ทางส่วนร่างกายเราแก้ไขได้เพียงบรรเทาทุกข์ ความทุกข์ทางจิตใจเราแก้ได้ด้วยความรู้ความเข้าใจ
ความรู้ความเข้าใจนั้นแหละจะได้เอาปัญหามาเป็นปัญญา จะได้เอาวิกฤตนั้นมาเป็นโอกาส ทุกคนต้องพากันรู้พากันเข้าใจ ความแก่เจ็บตายพลัดพรากนั้นจะมีใครแก้ไขได้ โลกธรรมเป็นธรรมที่ประจำโลก จะมีใครไปแก้ไขได้ ด้วยเหตุผลนี้องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึงบอกให้เรารู้ทุกข์ เราไม่อยากให้แก่เจ็บตายพลัดพรากนั่นแหละคือทุกข์ นั่นแหละคือเหตุเกิดทุกข์ เราต้องรู้เข้าใจ จะได้เอาปัญหามาเป็นปัญญา เอาวิกฤตนั้นมาเป็นโอกาส
เราต้องพากันรู้พากันเข้าใจ ถ้าไม่มีความแก่เจ็บตายพลัดพรากพระนิพพานนั้นก็ย่อมไม่มี พระนิพพานนั้นจึงเป็นความว่างจากสิ่งที่มีอยู่ ไม่ใช่ว่างจากสิ่งที่ไม่มี ถ้าว่างจากที่ไม่มีก็เป็นเพียงสมาธิเป็นเพียงสมาบัติ ไม่ใช่พระนิพพาน
เราไม่ต้องการความแก่เจ็บตายพลัดพราก ท่านหลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโนท่านตรัสว่า อันนั้นมันคือคนบ้านะ คนบ้า คนผีบ้า คนมีเชื้อบ้านะ
องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้เราขอบใจความแก่ความเจ็บความตายความพลัดพรากต่างหาก ถ้าไม่มีความแก่ความเจ็บความตายความพลัดพราก พระนิพพานนั้นจะมีมาจากที่ไหน
ภพภูมิในการมาตรัสรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านถึงเลือกเอาภพภูมิในการเป็นมนุษย์ เพราะอายุขัยของมนุษย์อยู่ได้ไม่มากไม่น้อย อยู่ได้ร่วมร้อยปี
ในทางพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าไม่ได้ทรง "เลือก" ภพภูมิที่จะมาตรัสรู้ตามใจชอบ แต่เป็นไปตามกฏแห่งกรรมและปณิธานของพระโพธิสัตว์ ที่ทรงบำเพ็ญบารมีมาจนเต็มเปี่ยม โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้
1. ทำไมต้องเป็น "มนุสสภูมิ" (โลกมนุษย์)?
- พิจารณา "โลกธาตุ" (ปัญจมหาวิโลกนะ): ก่อนที่พระโพธิสัตว์จะจุติ (เกิด) จากสวรรค์ชั้นดุสิตมาปฏิสนธิในครรภ์มนุษย์ พระองค์จะทรงตรวจดู "มหาวิโลกนะ 5 ประการ" (การตรวจดูอันยิ่งใหญ่ 5 อย่าง) ได้แก่:
- กาล (เวลา): อายุของมนุษย์ต้องไม่สูงเกินไป (เช่น เป็นอสงไขยปี ซึ่งจะมองไม่เห็นความแก่ ความเจ็บ ความตาย) หรือไม่ต่ำเกินไป (เช่น อายุต่ำกว่า 100 ปี ซึ่งมีกิเลสหนาแน่นเกินกว่าจะสอนได้) โดยจะลงมาตรัสรู้ในยุคที่มนุษย์มีอายุขัยประมาณ 100 ปี
- ทวีป (สถานที่): ต้องเกิดใน ชมพูทวีป (ซีกโลกหรือภูมิภาคนี้) เท่านั้น เพราะเป็นทวีปเดียวที่มนุษย์มีความกล้าหาญ มีสติปัญญา และสามารถสร้างบารมีเพื่อบรรลุธรรมสูงสุดได้ (ทวีปอื่น เช่น อุตตรกุรุทวีป สุขสบายเกินไปจนไม่มีใครสนใจปฏิบัติธรรม)
- กุล (ตระกูล): ต้องเกิดในตระกูลสูงที่เป็นที่ยอมรับของสังคมในยุคนั้น คือ กษัตริย์ หรือ พราหมณ์ (ในยุคที่กษัตริย์ได้รับการยกย่องสูงสุด จึงเลือกเกิดเป็นตระกูลกษัตริย์ศากยวงศ์)
- มารดา (พระมารดา): ต้องเลือกพระมารดาที่มีศีลธรรมบริสุทธิ์ ไม่ใช่หญิงเจ้าชู้ และมีอายุขัยที่จะตั้งครรภ์และประสูติพระโพธิสัตว์ได้ปลอดภัย (ประสูติแล้วพระมารดาจะเสด็จสวรรคตหลังประสูติ 7 วัน ตามพุทธประเพณี)
- กำหนดอายุขัย: ทรงกำหนดอายุขัยของพระองค์เองว่าจะทรงพระชนม์ชีพอยู่กี่ปีเพื่อทำหน้าที่ประกาศพระศาสนาให้สำเร็จ
2. ทำไมสวรรค์หรือพรหมโลกจึงไม่ใช่ที่ตรัสรู้?
- ในภพภูมิอื่น เช่น เทวภูมิ (สวรรค์) หรือ พรหมโลก มีความสุขเพลิดเพลินเกินไป หรือมีความเป็นทิพย์จนไม่เห็นความทุกข์ที่ชัดเจน (ทุกขเวทนา) ซึ่งเป็นแรงผลักดันให้เกิด "นิพพิทาญาณ" (ความเบื่อหน่ายคลายกำหนัด)
- ใน อบายภูมิ 4 (นรก, เปรต, อสุรกาย, สัตว์เดรัจฉาน) มีแต่ความทุกข์ทรมานเกินไปจนจิตใจไม่สามารถทำสมาธิหรือเจริญวิปัสสนาปัญญาได้
- มนุสสภูมิ จึงเป็นภพภูมิเดียวที่มีความสุขและความทุกข์ผสมผสานกันพอดี (ทุกขสุขุเบกขา) มีสติปัญญาและร่างกายที่เหมาะสมที่สุดในการสร้างบารมีและตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า
สาเหตุที่พระพุทธเจ้า (รวมถึงพระโพธิสัตว์ทุกพระองค์) ทรงเลือกอุบัติและตรัสรู้ใน "มนุสสภูมิ" (โลกมนุษย์ โดยเฉพาะในชมพูทวีป) เกิดจากหลักการและเหตุผลสำคัญตามคัมภีร์พุทธวงศ์และพระสูตร ดังนี้
1. ความพอดีของสุขและทุกข์ (มัชฌิมาปฏิปทาของสภาวะโลก)
- โลกมนุษย์มีความทุกข์พอเหมาะ: ไม่หนักหนาสาหัสเหมือนสัตว์ในอบายภูมิ (นรก, เปรต, อสุรกาย,เดรัจฉาน) ซึ่งมีความทุกข์บีบคั้นจนไม่สามารถใช้ปัญญาคิดพิจารณาธรรมได้
- โลกมนุษย์ไม่ได้สุขสบายจนลืมตัว: ไม่เพลิดเพลินหลงใหลในความสุขทิพย์เหมือนเหล่าเทวดาหรือพรหม ซึ่งสุขสบายเกินไปจนไม่มีแรงจูงใจในการแสวงหาทางพ้นทุกข์
- ความ "สุขและทุกข์เคล้ากันไป" นี้เองที่ทำให้มนุษย์เห็นกฎไตรลักษณ์ (ความไม่เที่ยง ความเป็นทุกข์ ความไม่ใช่ตัวตน) ได้ชัดเจนที่สุด และเกิดแรงผลักดันอยากหลุดพ้นจากวัฏสงสาร
2. คุณสมบัติพิเศษ 3 ประการของมนุษย์ (ตามฐานสูตร)
มนุษย์มีศักยภาพเหนือกว่าเทวดาและสัตว์อื่นในเชิงการปฏิบัติธรรม 3 ประการ คือ
- สูรภาพ (มีความกล้าหาญเด็ดเดี่ยว): มีจิตใจที่เข้มแข็งพอในการบำเพ็ญบารมี ใช้ความเพียร (วิริยะ) และความอดทน (ขันติ) ฝ่าฟันอุปสรรค
- สติมันตภาพ (มีสติและปัญญาแหลมคม): มีสติและระบบคิดที่สามารถนึกย้อน ระลึกรู้เท่าทัน และแยกแยะรูปนามหรือเหตุผลตามความเป็นจริงได้ดีที่สุด
- พรหมจริยวาส (เป็นภูมิที่เอื้อต่อการบรรลุธรรมสูงสุด): เป็นภพภูมิเดียวที่สะดวกและเอื้ออำนวยให้เกิดการสละเรือนออกบวช (เนกขัมมะ) และประพฤติพรหมจรรย์เพื่อทำลายกิเลสให้สิ้นเชิงได้อย่างสมบูรณ์
3. การพิจารณา "ปัญจมหาวิโลกนะ" (การตรวจดู 5 ประการ)
ก่อนที่พระโพธิสัตว์จะจุติลงมาตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะทรงพิจารณาองค์ประกอบ 5 ประการ (ปัญจมหาวิโลกนะ) ได้แก่ [1]
- กาล (ยุคสมัย): ต้องอยู่ในยุคที่มนุษย์มีอายุขัยเหมาะสม (ไม่สูงหรือต่ำเกินไป)
- ทวีป: ต้องเลือกชมพูทวีปเท่านั้น
- ประเทศ/ตระกูล: เลือกแคว้นและตระกูลที่ได้รับการยอมรับในสังคมขณะนั้น (เช่น วรรณะกษัตริย์หรือพราหมณ์) เพื่อให้คำสอนมีความน่าเชื่อถือและเข้าถึงคนได้ง่าย
- มารดา: เลือกสตรีที่มีศีลธรรมอันบริสุทธิ์เพื่อเป็นครรภ์รองรับ
- กำหนดอายุขัย: ทรงพิจารณาช่วงเวลาที่เหมาะสมแก่การประกาศพระศาสนา
พระภิกษุ ภิกษุณี สามเณร สามเณรี อุบาสก อุบาสิกาพุทธบริษัททั้งหลายได้เตรียมสถานที่ ตั้งโรงทาน ด้วยความตั้งใจตั้งเจตนา อำนวยความสะดวกในการจราจร
การทอดผ้ากฐินพร้อมทั้งบริวารนั้นเป็นกาลทาน วัดต่าง ๆ ในทั่วโลกถึงมีการทอดผ้ากฐินทุกวัด ตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ จนถึงวันเพ็ญ ๑๕ ค่ำเดือน ๑๒
พระศาสนานั้นจึงเป็นทางสายกลางที่เอาวงจรการเวียนว่ายตายเกิดทางจิตใจ เอาวินาทีต่อวินาทีของการประพฤติการปฏิบัติ
พระศาสนานั้นจึงเป็นหน้าที่ที่บริสุทธิคุณ จึงเป็นพระนิพพานอยู่ในหน้าที่ที่เราต้องเอาวินาทีต่อวินาที เพื่อให้ศีลสมาธิปัญญาได้เป็นปฏิปทาที่ติดต่อต่อเนื่องดั่งสายน้ำ
---------------------------------
โอวาทขององค์หลวงพ่อกัณหา สุขกาโม
เมตตาให้ไว้ในเช้าวันเสาร์ที่ ๓๑ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
ณ วัดป่าทรัพย์ทวีธรรมาราม ต.วังหมี อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา




